شوهردار ) هر گاه با ثيب ( مرد زن‌دار ) زنا كنند رجم و براى زن بكر صد تازيانه و يك سال تبعيد مىباشد پس آيه به همين حديث مذكور منسوخ شده است « 1 » . و سيد شبر در تفسير آيه مىنويسد : مجازات مذكور در آيه ، در اول اسلام مجازات زنان زناكار بود ولى بعدا با بيان حدّ نسخ شد « 2 » و شيخ طبرسى نيز در مجمع البيان چنين گفته است « 3 » . و شيخ نعمانى در تفسير خود از امير المؤمنين ( عليه السلام ) نقل مىكند : خداى تعالى پيغمبر خود را با رأفت و رحمت مبعوث فرمود و از رحمت و رأفت خداوندى اين بود كه قوم پيغمبر اسلام را از عادات خود بر نگرداند تا اينكه اسلام در قلبهاى آنان مستقر و محكم گشت و از جمله رسوم آنان در جاهليت اين بود كه هر گاه زنى زنا مىكرد در خانه‌اى او را حبس مىكردند و آب و نان او را در آنجا قرار مىدادند تا در آن خانه بماند و اجلش برسد و هر گاه مرد زنا مىكرد او را از مجالس خود طرد مىكردند و به آزار و گفتن ناسزا به او مىپرداختند و غير از اين چيزى نمىدانستند و خداى تعالى در اوايل اسلام آيه « وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما فَإِنْ تابا وَ أَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما إِنَّ اللَّهَ كانَ تَوَّاباً رَحِيماً » نازل فرمود و پس از آنكه مسلمانان زياد شدند و اسلام قوى شد و از آداب و امور جاهليت وحشت كردند آيهء شريفهء « الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ . . . » نازل شد و آيه حبس و ايذاء را نسخ نمود « 4 » . و جصاص نيز مىنويسد : اختلافى در سابقين ديده نمىشود كه مضمون آيه حبس و ايذا حدّ زناكار بود ولى در اواخر نسخ شد « 5 » . شيخ زرقانى مىنويسد : اين آيه شريفه با آيه سورهء نور نسخ شده ولى نسبت به بكر ، چه مرد و چه زن . اما ثيب از هر دو جنس حكم آنها نيز منسوخ شده لكن به آيه‌اى كه تلاوت آن نيز نسخ شده است كه عبارتست از « الشّيخ و الشّيخة فارجموهما البتّة » ( زن و مرد پير هر گاه زنا كنند سنگسارشان نماييد ) و اين نسخ را سنت نيز تأييد مىكند « 6 » .

--> ( 1 ) ناسخ و منسوخ عتائقى ، ص ؟ ؟ ؟ ( 2 ) تفسير شبّر ، ص 110 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 3 ، ص 20 . ( 4 ) رسالة المحكم و المتشابه ، ص 6 . ( 5 ) احكام القرآن جصاص ، ج 3 ، باب حدّ زانى ، ص 41 . ( 6 ) مناهل العرفان ، ج 2 ، ص 106 .