ابو الفضل مير محمدى زرندى
227
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
در قبال اين روايات ، روايات ديگرى هست كه دلالت دارد بر اينكه از نيت عفو شده و يا فقط از نيت مؤمن عفو گشته است كه از جملهء آنها است . 1 - شيخ حر عاملى از زراره و او از يكى از دو امام ( عليهما السلام ) نقل مىكند كه خداوند متعال براى آدم در ذريهاش چنين قرار داد كه : اگر حسنهاى را نيت كنند و آن را به جاى نياورند براى آنان حسنه نوشته شود و اگر بر طبق آن عمل كنند ده مقابل آن برايشان پاداش منظور شود و كسى كه نيت معصيت بنمايد و عمل نكند چيزى بر او نوشته نشود و اگر عمل كند يك گناه بر او نوشته شود « 1 » . 2 - و نيز از ابو بصير روايت مىكند كه امام صادق ( عليه السلام ) فرمود : مؤمن تصميم مىگيرد حسنهاى را بجا بياورد لكن بجا نمىآورد ، براى او حسنه نوشته مىشود و اگر بر طبق آن عمل كند ده حسنه برايش نوشته مىشود و اگر مؤمن تصميم معصيت بگيرد ولى عمل نكند براى او چيزى نوشته نمىشود « 1 » . پس همانطور كه مشاهده شد اخبار ، دربارهء تصميم و نيت خالى از عمل ، متعارضند و ناچار بايد بين آنها را جمع كرد و با هم وفق داد و علماى اصول در بحث تجرى به جمع آنها پرداختهاند مراجعه شود . در خاتمه يادآور مىشود كه آنچه در اذهان هر مسلمانى است - حتى كودكان و زنانشان - اين است كه بر نيت فقط ، مؤاخذه نمىشود و اين معنى مؤيد قول به عفو است كه نقل شد . با توجه به مطالب گذشته بايد گفت : مراد از جملهء « او تخفوه » آن خاطراتى كه قهرا و بى اختيار عارض انسان مىشود نيست تا با آيهء « لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها » نسخ شود بلكه مراد همان نيت و تصميمهاى اختيارى است كه هر گاه بر طبق آن عمل نشود از مؤمن عفو شده است . مورد نهم آيهء شريفهء « وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيداً » « 3 » : براى هر كس وارث قرار دادهايم تا از آنچه از پدر و مادر و
--> ( 1 ) وسايل الشيعه ، ط جديد ، ج 1 ، ص 35 و 36 . ( 3 ) سورهء نساء ، آيه 33 .