« بِهِ . . . » « 1 » : اى پيغمبر ! جنگ در ماه حرام را از تو سؤال مىكنند . بگو : آن ( گناهى است ) بس بزرگ و بازداشتن مردم است از راه خدا و كفر به خدا است . سيوطى در اتقان مىنويسد : اين آيه شريفه با آيه « وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً . . . » « 2 » ( با مشركين متفقا كارزار كنيد ) نسخ شده است « 3 » . و عتائقى مىگويد : اين آيه شريفه با آيه « . . . فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ » « 4 » نسخ شده است « 5 » . و شيخ زرقانى اين معنى و نسخ را به ديگرى نسبت داده است « 6 » . و در مقابل اين علماء ، دانشمندان ديگرى هستند كه قائل به نسخ نيستند و آيه را از محكمات مىدانند و شيخ نعمانى اين آيه را در شمار منسوخاتى كه از على ( عليه السلام ) نقل كرده نياورده است . عدم نسخ از عطاء نيز نقل شده است « 7 » و شيخ زرقانى « 6 » و آية اللّه خوئى « 7 » در تفسير « البيان » قائل به عدم نسخ شده و آن را از محكمات مىدانند . و شيخ طبرسى پس از آنكه عدم نسخ را از قتاده و غيره نقل مىنمايد مىنويسد : حرمت كارزار با دشمن در ماه‌هاى حرام و نيز در مسجد الحرام ، در رأى علماى شيعه باقى است ولى با كسانى كه براى اين ماه‌ها احترام قائل باشند و ابتدا به جنگ ننمايند ، و مانند آنست جنگ در حرم ليكن خداوند متعال در سال فتح مكه براى پيغمبرش جنگ را در مكه معظمه تجويز فرموده چنانچه از خود آن حضرت نقل شده كه اين جواز كارزار ، فقط براى من حلال شد و پس از من براى احدى تجويز نخواهد شد « 10 » . و به نظر مىرسد آيه شريفه دلالت دارد بر اينكه جنگ در ماه‌هاى حرام گناهى است بزرگ ولى از ذيل آيه استفاده مىشود : هر گاه همين جنگ در مقابل و جزاى كارى باشد كه گناهش شديدتر و بيشتر باشد اشكالى ندارد و بنابر اين آيه از محكمات است كه حكم آن باقى است و نسخ نشده است .

--> ( 1 ) سورهء بقره ، آيه 217 . ( 2 ) سورهء توبه ، آيه 36 . ( 3 ) الاتقان ج 2 ، نوع 47 ص 22 . ( 4 ) سورهء توبه ، آيه 5 . ( 5 ) پاسخ و منسوخ ، عتائقى ، ص 34 . ( 6 ) مناهل العرفان ، ج 2 ، ص 156 . ( 7 ) تفسير البيان ج 1 ، ص 312 . ( 10 ) مجمع البيان ، ج 2 ، ص 312 .