محضر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) مىرسيده ، مگر در دو جا كه با صورت اصلى خود آمده است . مرحوم فيض مىفرمايد : روايت شده كه جبرئيل را احدى از انبياء ( عليهم السلام ) در صورت اصلى خود نديده مگر حضرت محمّد ( صلّى اللّه عليه و آله ) كه در دو نوبت جبرئيل را در صورت اصلى خود ديده ، دفعه‌اى در آسمان و دفعه ديگرى در زمين . شيخ طبرسى در ذيل تفسير آيهء شريفه « أَ فَتُمارُونَهُ عَلى ما يَرى وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى » « 1 » نيز متعرض اين دو مورد شده است . يعنى : آيا شما آنكه را كه پيغمبر ديده انكار مىكنيد ؟ . و يك بار ديگر هم او را مشاهده كرده بود . تا اينكه شيخ طبرسى مىنويسد : و گفته‌اند ( يعنى ابن عباس و ربيع و قتادة ) جبرئيل ( عليه السلام ) با صورت آدمى به حضور پيغمبر مىرسيد و وقتى كه حضرت از جبرئيل ( عليه السلام ) خواست كه خلقت اوليهء خود را به او بنماياند پس او دو دفعه خود را با خلقت اصلى نشان داد ، يك دفعه در زمين و دفعهء ديگر در آسمان « 2 » . سيوطى نيز در تفسير اين آيات مىنويسد : كه پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) در حراء ، جبرئيل را در صورت اصلى خود ديد كه افق را تا مغرب فرا گرفته بود پس حضرت بيهوش شد و اين ملاقات با درخواست خود پيغمبر انجام گرفت زيرا پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) به جبرئيل فرموده بود كه خود را با صورت اصلى خودش نشان دهد « 3 » . ما در بحث چهارم نيز ، رواياتى را نقل مىكنيم كه شاهد بر همين قول مىباشد . بحث چهارم : جبرئيل به صورت چه شخصى ممثّل مىشده و در مىآمده است ؟ در دنباله بحث سوم ، سؤالى پيش مىآيد كه جبرئيل به صورت كدام انسان معينى ممثل مىشده است ؟ آنچه در جواب اين سؤال بايد بگوييم اين است كه در هيچ موردى ديده نشده كه تصريح كرده باشند به اينكه جبرئيل دائما به صورت انسان معينى ممثل مىگشته ، اما در موارد نسبتا زيادى در روايات و تاريخها ذكر كرده‌اند كه جبرئيل ( عليه السلام ) در شكل دحية بن خليفه كلبى بر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) وارد مىشده كه عبارت است از : 1 - حديثى كه در سابق از امالى شيخ نقل كرديم ، كه على ( عليه السلام ) دحيه را در

--> ( 1 ) تفسير مجمع البيان ، سورهء نجم ، آيه 12 و 13 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 173 . ( 3 ) تفسير جلالين ، نجم .