مىكنم اين شخص هم از همان طائفه بود . بهر حال ابو الاسود به او دستور داد هر وقت من دهنم را باز كردم در بالاى آن حرف نقطه قرار بده و هر گاه لبها را روى هم گذاشتم پس در جلو آن ، نقطه‌اى بگذار و هر گاه لبها را در پايين آوردم نقطه‌اى در زير آن حرف بگذار ، پس نقطه ابو الاسود همين است « 1 » . و اما مرزبانى ، جهت ديگرى براى اقدام ابو الاسود ذكر كرده ، مىگويد : ابو الاسود در يكى از مراتع بصره شخصى را ديد كه قرآن مىخواند و آيه شريفهء « أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ » را غلط ادا مىكند ( لام ) و رسوله را به كسره مىخواند ، در بعضى از نقل‌ها آمده كه ابو الاسود از عربى شنيد « سقطت عصاتى » كه به عصا « تاء » اضافه نموده در اين موقع ابو الاسود با خود گفت : ديگر برايم جايز نيست ساكت بمانم پس نزد زياد آمد . . . چنانچه قبلا از فهرست نقل كرديم « 2 » . 2 - سيوطى مىگويد : در نقطه گذار و شكل دهندهء قرآن اختلاف است كه چه كسى بوده است ؟ گفته مىشود اولين كسى كه اين كار را انجام داد ابو الاسود دئلى است كه به امر عبد الملك بن مروان اقدام به آن كرده است و گفته شده ، كه يحيى بن يعمرو حسن بصرى و بنا بقول ديگر نصر بن عاصم ، اين كار را انجام داده‌اند و نيز مىگويد : اولين كسى كه همزه و تشديد و روم و اشمام را وضع كرد و آنها را در كلمات قرار داد ، خليل بوده است « 3 » . 3 - ابو هلال عسكرى مىنويسد : ابو الاسود ، اولين كسى است كه به مصحف ، نقطه گذاشت « 4 » . 4 - اما دكتر جواد على مىنويسد : بر حسب اغلب روايات ، خط عربى در اوائل ، شكل و اعرابى نداشت و اعراب و علامت گذارى در اسلام به وجود آمده و مبتكر آن ، ابو الاسود مىباشد كه نقطه‌ها را عوض حركات استعمال كرد تا اينكه خليل بن احمد فراهيدى نقطه را به حركات ( ضمه ، فتحه و كسره ) تبديل نمود « 5 » .

--> ( 1 ) الفهرست ، ابن النديم ، در اخبار نحويين و اسماء كتابهاى آنها ، ص 66 . ( 2 ) نور القبس مختصر مقتبس ص 4 . ( 3 ) الاتقان ، ج 2 ، نوع 76 ، ص 171 . ( 4 ) كتاب الاوائل ج 1 ، ص 130 . ( 5 ) مفصل فى تاريخ عرب قبل از اسلام ج 8 ، ص 190 .