ابو الفضل مير محمدى زرندى

139

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

مستشرقين معاصر كه در فن خط و تطور آن دقت‌هائى دارند معتقدند كه خط عربى كه قرآن شريف با آن خط تدوين يافت همان خط نبطى متأخر است « 1 » . 2 - از جاحظ نقل شده كه خط ، خارج از دو نوع نبوده ، جزم و مسند . . . تا اينكه مىنويسد ، خط مسند خط عرب جنوب و خط جزم خط اهل مكه و مدينه و عرب عراق و ساير عرب شمالى است « 2 » . و در كتاب المفصل ص 154 مىنويسد : عرب ، خط عربى قبلى را جزم مىگويد و در ص 153 نيز مىنويسد : وقتى كه اسلام آمد نويسندگان وحى ، قرآن را با قلم اهل مكه مىنوشتند زيرا وحى ، در بين آنها ظاهر شد پس خط اهل مكه خط رسمى مسلمانان گشت و خط مسند از بين رفت با توجه به اين سه مقدمه ( كه خط جزم خط اهل مكه است و آن همان خط مرسوم يعنى نسخ مىباشد و نويسندگان وحى ، قرآن را با خط اهل مكه نوشته‌اند ) استفاده مىشود كه قرآن شريف در عصر پيغمبر با خط نسخ نوشته مىشده است . 3 - شيخ ابو عبد اللّه زنجانى در « تاريخ قرآن » در بحث تاريخ خط مىنويسد : پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) داراى نويسندگانى بوده كه قرآن شريف را با خط مرسوم آن وقت كه همان نسخ باشد تدوين كرده‌اند « 3 » . پس خطهاى قرآنى در عصر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) خطوط نبطى يعنى نسخ ، بوده است ولى زياد محكم و بر طبق قواعد ، نبوده است تا اينكه ابن مقله كه - خدايش جزا و پاداش خير دهد - اين خط را تكميل و زيبا نموده تا صلاحيت پيدا كرد كه مصاحف و قرآنهاى بعدى با آن خط زيبا نوشته شود .

--> ( 1 ) المفصل ، ص 172 و 174 . ( 2 ) مدرك سابق ، ص 156 . ( 3 ) تاريخ القرآن ، زنجانى ، ص 48 .