ابو الفضل مير محمدى زرندى
109
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
شيخ كلينى از على بن ابراهيم از پدرش و او از حماد از حريز از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مىكند كه : قرآن ، عهد خدا است در نزد مخلوق خود پس سزاوار است بر هر مسلمانى كه در عهد خدا نظر كند و در هر روزى 50 آيه از آن را قرائت كند « 1 » . و روشن است كه مراد از 50 آيه ، همان آياتى است كه داراى ابتدا و انتها مىباشد و در قرآنهاى زمان ما مشخصند . اما معناى آيه در عصر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) ظاهرا همان معنايى است كه در زمان ما و عصر امامان ( عليهم السلام ) اراده مىشود . بنابر اين آيه در اصطلاح قرآن ، داراى همان مفهومى است كه در زمان ما مراد است كه داراى اول و آخر مشخص هستند چنانچه در آيه شريفه « كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ » « 2 » و آيه « مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ » « 3 » همين معنى مراد است و رواياتى بر آن دلالت دارند مانند : 1 - از انس نقل شده كه پيغمبر فرمود : هر كسى صد آيه بخواند جزء غافلين محسوب نمىشود « 4 » . 2 - از يونس نقل شده كه راوى مىگويد از امام صادق ( عليه السلام ) پرسيدم مراد از آيه « وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ » چيست ؟ فرمود : مراد سوره حمد است كه داراى 7 آيه مىباشد كه از جمله آنها « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » است « 5 » 3 - از عمرو بن جميع ( كه واسطه سندى را حذف كرده ) از حضرت على بن الحسين ( عليه السلام ) روايت مىكند كه . پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : هر كس چهار آيه از سوره بقره بخواند و آية الكرسى و دو آيه بعد آن و نيز سه آيه از آخر بقره را تلاوت كند در جان و مالش به ناملايمات مبتلا نمىشود و شيطان به او نزديك نمىگردد و قرآن را فراموش نمىكند « 6 » . و معلوم است كه آيه در همان معناى مصطلح زمان ما استعمال شده است كه داراى مبدأ
--> ( 1 ) وسائل الشيعه ، ج 4 ، باب 15 ، ص 849 . ( 2 ) سورهء هود ، آيهء 1 . ( 3 ) سورهء آل عمران ، آيه 7 . ( 4 ) بحار الانوار ، طبع جديد ، ج 92 ، ص 199 . ( 5 ) بحار الانوار ، ط جديد ، ج 92 ، ص 235 . ( 6 ) همان مدرك ، ص 245 به نقل از ثواب الاعمال صدوق .