ابو الفضل مير محمدى زرندى

106

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

اما شيخ صدوق و استادش ( شيخ ابن الوليد ) كه سهو و نسيان را براى پيغمبر تجويز كرده‌اند ، ظاهرا بر وفق رواياتى است كه در اين موضوع وارد شده است ولى اين روايات مورد عمل اصحاب نبوده و متروك است و چون اين عقيده ( جواز سهو ) در آن زمان شايع بوده و ساير فرق اسلاميه جز اماميه به آن معتقد بودند ناچار اين روايات را در كتب و جوامع حديث وارد كرده‌اند . كلام ابوريّه شيخ محمود ابوريّه مىنويسد : آنچه علماء گفته‌اند كه اوامر انبياء در غير امر تبليغ مولوى است ( نه ارشادى ) حق است زيرا آنان ( صلوات اللّه عليهم ) در غير امور تبليغى از خطا معصوم نيستند ، و سفارينى در شرح عقيده‌اش نيز نوشته است كه : ابن حمدان در نهاية المبتدئين مىگويد انبياء در انجام امورى كه از طرف خدا مأمورند معصوم هستند و اما در غير آنها از خطا و نسيان و معاصى صغيره معصوم نيستند . و نيز ابن عقيل در ارشاد مىنويسد : انبياء در افعال خود ( نه در اداء تبليغ ) معصوم نيستند . سپس ابوريّه مىگويد : اما علماى شيعه متفقند كه رسولان خدا مطلقا معصومند حتى در امور دنيا و معاصى صغيره كه اينها را نيز مرتكب نمىشوند « 1 » انگيزه بحث اين بحث شريف گر چه اقتضاى بسط و دقت بيشترى داشت ( كه انشاء اللّه در مجالهاى بعدى به آن مىپردازيم ) ولى نظر ما در اينجا فقط اين بود كه پيغمبر اسلام ، آيات قرآنى را فراموش نمىكرد و اين مطلب را از كتاب الهى و ادلهء ديگر استفاده كرديم ولى انگيزه اين بحث نيز مطلبى بود كه در بعضى از تواريخ قرآن نوشته شده كه نسيان براى پيغمبر اسلام جايز و ممكن است ، بلكه نقل كرده‌اند كه براى آن حضرت اتفاق افتاده كه آيه‌اى را فراموش كرده و حضار مجلس به او تذكر داده‌اند و آن حضرت متوجه شده ، آن را قرائت فرموده‌اند .

--> ( 1 ) اضواء على سنة المحمديّه ، ص 42 ، ط سوم .