عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
37
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
آشنايى پيامبر [ ص ] با خواندن و نوشتن روشنى فزايندهاى به راى پيشين ما در معناى حروف هفتگانه و اهميت جواز به آن و ارتباط آن با انگيزههاى اجتماعى و تاريخى مىافكند ، اگر پژوهش را در تاريخ كتابت متن قرآنى پىگيريم . از حقايق مسلّم تاريخى ، اين است كه روايت قرآن ، از دو طريق بوده است : 1 - به طريق شفاهى و حفظ آن 2 - به طريق نوشتارى اگر طريقهء شفاهى تابع آنچه كه گفتيم باشد [ بحث نزول قرآن بر هفت حرف ] ، متن نوشتارى آن ، تابع اين جواز [ قرائت به هفت حرف ] نخواهد بود ، چون براى يك بار روى شاخههاى پهن و بىبرگ خرما ، سنگهاى نازك سفيد ، استخوانهاى شانه شتر و يا كتف گوسفند ، نوشته شد . امّا چه كسى بعد از نزول قرآن ، به نوشتن آن اقدام كرد ؟ قبل از پاسخ به اين پرسش به مطلبى اشاره مىكنيم كه قدما و متأخران به آن پرداختهاند و آن ؛ اين كه آيا پيامبر - صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم - خواندن و نوشتن مىدانست ؟ ابو حيّان با اشاره به اين مسأله و ذكر سخنان دانشمندان در اين باب ، آن سخنان را چنين خلاصه كرده است :