عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
273
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
ملاحظات 1 - در خصوص « عرض » ، « سماع » بنگريد به : كاظم مدير شانهچى ، دراية الحديث صص 132 - 134 . 2 - يكى از ويژگيهاى قرائت ابو عمرو ( الاختيار ، النشر ، ج 1 ، ص 52 ) اسكان است چنان كه از وى قرائتهايى به سكون عين الفعل كلمه مثل خطوات ، بخيلك و رجلك ، رسلنا ، ارنامناسكنا . . . رسيده است . اين پديدهء آوايى ، در واقع پديدهاى تميمى است كه به نزد نحويان مشروط به آن است كه عين الفعل كلمه مضموم يا مكسور باشد ، با اين همه ، ابو عمرو پاى بنديى به چنين قاعدهاى نداشته و علاوه بر اسكان عين الفعل مضموم و مكسور ، عين الفعل مفتوح را نيز ساكن خوانده است . همچنين در قرائت وى ، اسكان آخر كلمه يا لام الفعل را نيز مشاهده مىكنيم كه موجب اختلاف شديدى بين نحويان و قاريان گشته است چه نحويان خاصيت اعراب را به حركات مىدانند . . . در خصوص قرائت إِلى بارِئِكُمْ از فحواى كلام سيبويه ، اختلاس ابو عمرو فهميده مىشود نه اسكان آخر كلمه ( اختلاس بدين معناست كه حركت به سرعت ادا شود به طورى كه حركت كاملا به نطق در نمىآيد ) . ابو على فارسى ( م 377 ه . ق . ) مىگويد : « سيبويه گفته است : « ابو عمرو حركت [ همزه در ] بارئكم ، [ حركت راء در ] يأمركم و ديگر مثالهايى را كه چند حركت متوالى دارند به اختلاس خوانده است از اين رو كسى كه قرائت ابو عمرو را مىشنود ، گمان مىبرد كه وى به سكون خوانده است » . ولى قرّاء بيان داشتهاند كه قرائت ابو عمرو به سكون بوده است چه علاوه بر صحّت سند و هماهنگى با رسم الخط ، با قواعد نحوى همخوان است زيرا تخفيف حركت ضمه يا كسره در عربى جايز است عبد الصبور شاهين ، اثر القراءات فى الاصوات و النحو العربى ، ص 337 . 3 - مكّى مىگويد : طبق قرائت فتح « ياء » دو ياء در « مصرخى » وجود دارد . الف ) ياى جمع . ب ) ياى اضافه كه همان ياى متكلم است .