569 ه . ق . ) است « 1 » . با تمام اينها ارزش اين سه كتاب را از مراجع شواذ ، در نيافتيم . در قرن ششم غير از اين كتاب ، چيزى ديگر نيافتيم . همچنين در دار الكتب ، نسخه‌اى خطى به نام « شرح الغاية فى القراءات العشر و عللها » از ابو الحسن على بن محمد فارسى به شمارهء ( 344 تيمور ) يافت شده است « 2 » . در قرن هفتم ، ابو البقاء عكبرى ( در گذشته به سال 616 ه . ق . ) را مىبينيم كه كتاب « اعراب القرائات الشاذة » را مىنويسد « 3 » . اين كتاب در دار الكتب به شمارهء ( 1199 تفسير ) موجود است . بعد از او ابو القاسم عيسى بن عبد العزيز اسكندرى ( در گذشته به سال 629 ه . ق . ) با كتاب « الجامع الاكبر و البحر الازخر » است . ابن جزرى دربارهء اين كتاب ، مىگويد : « در بردارندهء هفت هزار روايت و طرق قرائتى است » « 4 » . بدون شك اين كتاب پر حجم‌ترين كتاب در باب قرائات است امّا ابن جزرى بر او ايراد گرفته كه خلط مبحث زياد كرده و بزرگانى را آورده كه شناخته شده نيستند و سندهايى را ذكر كرده كه ضعيف هستند از اين رو تضعيف شده و به دروغ متهم گشته است . » « 5 » . چنان كه ابن جزرى ، نقد تند ذهبى و ابو حيّان به او را متعرض شده است « 6 » . ابن جزرى شرح حال وى را چنين پايان داده است : « خلاصهء اين كه با كتاب او به نام « الجامع الاكبر » در اين فن نظير ندارد چون وى از قرائتها ( چه كم و چه زياد ) چيزى را فرونگذاشته است مگر اندكى و هر كس كه آن كتاب را ببيند ، تعجب خواهد كرد . » « 7 » . در همين دوره ، عبد الرحمان صفراوى ( در گذشته به سال 636 ه . ق . ) كتاب

--> ( 1 ) ابن الجزرى ، غاية النهاية فى طبقات القراء ، ج 1 ، ص 204 . ( 2 ) همان ، ص 579 . ( 3 ) نولدكه ، تاريخ قرآن ، ج 3 ، ص 228 به بعد . ( 4 ) ابن الجزرى ، النشر ، ج 1 ، ص 35 . ( 5 ) ابن الجزرى ، غاية النهاية فى طبقات القراء ، ج 1 ، ص 609 . ( 6 ) نولدكه ، تاريخ قرآن ، ج 3 ، ص 228 به بعد . ( 7 ) ابن الجزرى ، غاية النهاية فى طبقات القراء ، ج 1 ، ص 609 .