و « فساد عريض » « 1 » . اين رخداد در ربيع الاخر سال 323 هجرى قمرى بود كه ابن شنّبوذ نسبت به وزير ، قاضى و ابن مجاهد به درشتى سخن گفت و به آنها نسبت كم دانشى داد و بيان داشت كه آنها چون او در پى دانش ، مسافرتها نرفته‌اند لذا وزير به زدن وى فرمان داد و هفت ضربه شلاق به او زده شد و او هم وزير را نفرين كرد كه خداوند دستانش را قطع كناد و امورش پريشان نماياد . آن گاه وزير او را بر قرائتهايى كه كرده ، آگاه ساخت و قرائتهاى زشت و ناپسند وى را رد كرده و او را به اجبار از چنين قرائتهايى توبه داد . » « 2 » . ( 8 ) آنچه كه در اين قرائتها ملاحظه مىكنيم ، آن است كه همگى آن از ابن مسعود است جز قرائت آيهء 82 از سورهء واقعه كه قرائت على [ ع ] است « 3 » و قرائت آيهء 73 از سورهء انفال كه از ابىّ مىباشد « 4 » . در اين جا ما در پى مناقشهء درستى يا نادرستى موضع ابن شنبوذ و درستى و نادرستى اقدام وزير ، ابن مقله ، نسبت به وى نيستيم ، چون وضعيت و شرايط آن روزگار چنين بوده است امّا آنچه كه ما در اين جا مىگوييم اين است كه اين موضع‌گيرى از ابن شنبوذ از سر بىاعتنايى به قرآن نبوده است بلكه آن گونه كه پيداست عكس العملى بوده است كه در درونش به وجود آمده است زيرا در آن زمان مىديد كه ابن مجاهد كه در نظر او ، از وى پايين‌تر است ، در ميان مردم بالاتر قرار گرفته است هر چند كه آنچه از ابن مجاهد بر شمرده شده است ، در نظر معاصران وى نادرست بوده و مردم را با تقسيم‌بندى قرائتهاى هفتگانه دچار اين توهّم كرده كه قرائاتى پايين‌تر از اين قرائتها ، شاذ مىباشند ، لذا ابن شنبوذ ، محاكمه گران خود را به جهل و ناتوانى در طلب علم متّهم مىكند و به خود دو فضيلت [ كثرت علم - سفر در طلب علم ] نسبت مىدهد . گويى در همان زمان به مردم تأكيد مىكرده كه قرائتهاى هفتگانهء ابن مجاهد به تنهايى صحيح نيست بلكه نزد وى چيزهايى [ قرائتهايى ] است كه از حيث صحّت نقل با آن برابرى مىكند هر چند كه كاملا با رسم الخط مخالفت داشته باشد . پيداست

--> ( 1 ) نك : انفال ( 8 ) ، بخشى از آيهء 73 : [ . . . وَ فَسادٌ كَبِيرٌ ] . ( 2 ) ابن الجزرى ، غاية النهاية فى طبقات القراء ، ج 2 ، ص 52 . ( 3 ) آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 191 . ( 4 ) همان ، ص 133 . دربارهء بقيهء روايتها به مصحف ابن مسعود در نوشته آرتور جفرى ( ماتريال ) مراجعه شود .