ج . جوراب لسان العرب ، ج 1 ، ص 263 . و نيز : برهان قاطع ، ج 3 ، ص 1851 . و محمد معين ، فرهنگ فارسى ، ذيل جوراب jurab . 25 - اين كلام ، بدين معنا نيست كه اين صحابه مانند حضرت على ( ع ) از مصحف ابن ام عبد اخذ كرده‌اند بلكه تطبيق به معناى چگونگى كار اينان است كه برخى روايات قرائتى ، تفسيرى است و برخى گويشهاى محلّى . . . 26 - در مصحف ابن مسعود ، در كنار روايتها ترادف و لهجه‌اى ، افزوده‌هايى تفسيرى نيز مشاهده مىشود كه بيانگر گرايش فقهى و اعتقادى و . . . اوست . به برخى از اين روايتها در مصحف ابىّ ، برخورد مىكنيم . محمود راميار ، تاريخ قرآن ، صص 356 - 360 . 27 - همس در لغت به معناى پوشيده بودن و در اصطلاح به معناى جريان يافتن نفس به هنگام نطق ( بىواكى ) است . 10 حرف داراى اين صفت‌اند كه در عبارت « سكت فحثّه شخص » جمع آمده است . در مقابل صفت جهر قرار دارد كه در لغت به معناى آشكار كردن و در اصطلاح به معناى عدم جريان نفس به هنگام نطق است . 19 حرف مابقى داراى اين صفت‌اند داوود العطار ، التجويد و آداب التلاوة ، ص 21 . 28 - اشتقاق بدين معناست كه بين دو لفظ ، در لفظ و معنا ، تناسبى برقرار باشد . اشتقاق ، سه نوع است . 1 - صغير : بين دو لفظ ، در حروف و ترتيب آن ، تناسبى وجود دارد مثل ضرب از ضرب . 2 - كبير : بين دو لفظ ، فقط در لفظ تناسب است نه در ترتيب مثل جبذ از جذب . 3 - اكبر : بين دو لفظ : تناسب در مخرج آوايى باشد مثل نعق از نهق كه عين و هاء هر دو حلقىاند احمد بن على بن مسعود مراح الارواح ، ص 9 . و نيز : جلال الدين سيوطى ، المزهر ، ج 1 ، صص 346 - 347 . 29 - اصل معنايى « كلم » به قوّت و شدت و سختى بر مىگردد . ك ل م : جراحت و در جراحت شدت درد نهفته است . ك م ل : شىء كامل ، قويتر و شديدتر از ناقص است . ل ك م : زدن با دست يا چاقو كه در آن شدت درد است . م ك ل : از اضداد است . بئر مكول : چاه كم آب كه ديواره‌هاى آن از بى آبى ، سخت گشته است . و به معناى « كثرت » كه معناى شدت در آن نهفته است . القاموس المحيط ، ذيل الملكة . م ل ك : در ملكيت شدت و قوت مالك نهفته است . عثمان بن جنى ، الخصائص ، ج 1 ، صص 13 - 17 .