عمومى ناسازگار نمىباشد مانند « حيفا و جنفا » ، « عبيدا و عبدا » ، « ننحّى و ننجّى » ، « يتبيّن و ييئس » ، « لنثوّينّهم و لنبوّئنّهم » « شعفها و شغفها » ، « من بعثنا و من بعثنا ؟ » و « جيلا و جبلّا » . با توجه به اين كه رسم الخط عثمانى تنها نشانه‌هايى نگاشته شده بود خالى از نقطه و اعجام ، لذا احتمال هر دو وجه قرائتى روايت شده از پيامبر [ ص ] را در بر دارد ؛ البته تا زمانى كه روايت قرائت بدين دو وجه با توجه به آنچه گذشت و آنچه خواهد آمد ، درست باشد . با اين همه ، لازم است درنگى بر قرائت « افلم يتبيّن » به جاى « افلم ييئس » در قرائت عمومى داشته باشيم زيرا چه بسا خواننده چنين پندارد كه على رغم پذيرش هماهنگى احتمالى با رسم الخط عثمانى ، بين معناى اين دو قرائت تفاوت و تعارض است بدين بيان كه بين معناى ظاهرى « تبيّن و يأس » تفاوت وجود دارد . چه بسا برخى از خوانندگان را نيز اين گمان رود كه اختلاف دو قرائت در رسم الخط عثمانى و معنا ، مسلّم است . قبل از ورود به بررسى اين ديدگاه ، خوب است خواننده بداند كه اين قرائت [ افلم يتبيّن ] از ابن مسعود ، ابن عباس ، زيد بن على ، جعفر بن محمد [ عليهما السلام ] ، عكرمه ، ابن ابى مليكه ، جحدرى ، على بن حسين [ عليهما السلام ] ، ابو يزيد مدنى ، على بن بذيمه و عبد اللّه بن يزيد روايت شده است و همهء اينها از قاريانى هستند كه در منابع مختلفى كه در دست ماست ، اين روايت قرائتى به آنها نسبت داده شده است ( 46 ) . اين تعداد قاريان ، ما را به احتياط در صدور حكم ، قبل از بيان حقيقت مسأله از ديگر وجوه ، وا مىدارد . گام نخست در اين بررسى ، آن است كه بدانيم اين دو قرائت به يك معناست و كتابهاى لغت آن را تأييد مىكنند و شواهد لغوى فصيح بر آن تأكيد دارند . ابو الفتح عثمان بن جنّى مىگويد : « اين قرائت شامل تفسير آيهء أَ فَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا است كه به معناى ( أ فلم يتبيّنوا ) مىباشد از ابن عباس روايت شده‌ايم كه گفته است : اين قرائت طبق لهجه‌اى طايفه‌اى از قبيلهء نخع است . شاعر گفته : الم ييأس الأقوام أنّى أنا ابنه * و ان كنت عن أرض العشيرة نائيا « 1 » ؟ و از سحيم بن وثيل [ يربوعى رياحى ] آمده :

--> ( 1 ) آيا مردم ندانستند كه من فرزند اويم ، هر چند كه از سرزمين قبيله ، دور بودم ؟