عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
مقدمه 22
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
امّا چنين به نظر مىرسد كه استاد شپيتالر در نسخهء خطى چندان جستجو نكرده است ، چون وى تاريخ زندگى كرمانى را در پرتو آخرين مراجع و منابع [ از حيث زمانى ] تعيين كرده است چه طبق آخرين احتمالات كتاب « الغاية » از ابو علاء همدانى است كه تاريخ وفات وى سال 569 ه . ق . است ، لذا كرمانى نمىتواند قبل از نيمهء دوم قرن ششم ه . ق . باشد . اين در حالى است كه اين امر [ ارزيابى شپيتالر ] مستقيما و به شيوهء مطمئن ما را به مقصود نمىرساند ، چون نويسندهء كتاب « الغاية » - چنان كه خواهيم ديد - شناخته شده نيست و درست نخواهد بود كه امرى نامشخص به امرى همانند خودش نامشخص قياس گردد زيرا بيشتر رفتن به سوى گمراهى است . [ به منظور دستيابى به تاريخ زندگى كرمانى ] در خلال بررسى پيرامون روايتهاى نسخهء خطى به چند نكته دست يافتيم كه در اين جا ابتدا از آن سخن مىگوييم : 1 - در صفحهء 81 [ اين نسخه ] به مناسبت قرائت ابىّ در ( لعلّها اذا جاءت ) كه مثل أَنَّها إِذا جاءَتْ « 1 » در قرائت عمومى آمده است ؛ مىگويد : « « أنّ » به معناى « لعلّ » مىباشد و رازى آن را به كسره [ انّ ] خوانده است » . منظور وى از رازى ، امام محمد فخر الدين بن عمر بن حسين رازى ( در گذشته به سال 606 ه . ق . ) است و در تفسير وى آمده است : « أنّ » به معناى « لعلّ » است . در ضمن وى قرائت به كسرهء آن [ انّ ] را ستوده و گفته است : « اين ، قرائت نيكويى است » « 2 » . 2 - همچنين در صفحهء 104 چنين آمده است : « هارّ » « 3 » ( به فتح و تشديد « راء » ) از اعرج رسيده و « هار » ( بدون تشديد ) را « دهان » ذكر كرده است . « دهان » همان « على بن موسى بن يوسف ، ابو الحسن السعدى المصرى » معروف به « دهان » از
--> ( 1 ) انعام ( 6 ) ، بخشى از آيهء 109 : . . . اگر [ معجزه هم ] بيايد . . . ( 2 ) فخر رازى ، التفسير الكبير ، ج 13 ، ص 144 ، چاپ نخست [ در اين خصوص بنگريد به : ابن هشام انصارى ، المغنى ، ج 1 ، ص 60 و 331 . ] ( 3 ) توبه ( 9 ) ، بخشى از آيهء 109 : قرائت عمومى « هار » است : شَفا جُرُفٍ هارٍ : پرتگاهى مشرف به سقوط .