عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )

184

تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )

قرائتى از او را مىيابيم كه بزرگانى با قرائت آن موافقند و به پيامبر [ ص ] نسبت داده مىشود چه بسا بر اتصال سند اين قرائت ، نص باشد چه از طرق مختلف روايت شده است ، چنان كه به ابن مسعود ، عكرمه ، عطاء بن ابى رباح ، عطاء بن يسار ، محمد بن على [ باقر ( ع ) ] ، جعفر بن محمد [ صادق ( ع ) ] ، على بن حسين [ سجاد ( ع ) ] و ابن ابى عبيده منسوب است اين قرائت « و الشّمس تجرى لا مستقرّ لها » « 1 » است كه چه بسا آشكارا با حقايق علم ستاره‌شناسى در باب حركت خورشيد هماهنگ باشد . ( 38 ) . آشكارا پيداست ، زيادت يا تغييرهايى كه اين روايتها قرائتى در بر دارند ، براى بيان معناى مشخّصى است كه مراد آيه مىباشد . اين روايتها اگر چه بافت بيانى عبارت قرآنى را سست مىسازند ولى ، حد اقل به نظر ابن عباس ، مراد از عبارت قرآنى را در بيشتر مواقع ، مشخص مىنمايند . پس مصحف ابن عباس در حقيقت ، همان مصحف عثمانى است كه ثبوت آن از وى به تواتر رسيده است از اين رو ، جايگاه حقيقى اين روايتها ، در تفسير ابن عباس مىباشد [ تنوير المقياس ، به همّت فيروزآبادى ] . پژوهشى در مصحف على [ ع ] على بن ابيطالب ، پسر عموى پيامبر [ ص ] از دوران نوجوانى يكى از پيشگامان در اسلام بود . وى در تمام حوادث و مراحل دعوت جاويدان اسلام حضور داشت و با آن زندگى مىكرد و پيامبر [ ص ] را در بيشتر حوادث و جنگها همراه بود . از كسانى است كه قرآن را در روزگار پيامبر [ ص ] به حفظ داشته است و علاوه بر اين ، از كاتبان وحى هم بوده است . على [ ع ] يكى از كسانى است كه بر مصحف نمونه [ امام ] اجماع كرده است ، چون بنا به قول ابن ابى داوود ، وقتى عثمان مصاحف را سوزاند ، على [ ع ] فرمود : « اگر او چنين

--> ( 1 ) شواذ القراءة ، ص 202 ؛ ابن خالويه ، المختصر من كتاب البديع ، ص 126 ؛ ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 7 ، ص 336 و ابن جنّى ، المحتسب ، ص 136 .