روايت بخارى است كه در آخر آن گفته است : « نمىدانم اين عبارتها آيا از قرآن است يا نه ؟ « 1 » اگر نظم و ساختار اين عبارتها به سخن خداوند بيشتر شبيه بود تا به سخن بشر ، ابن عباس در آن شك نمىكرد . اين عبارتها در نهايت متضمّن نغمه‌اى خوش در زهدورزى و كم‌ارزش نشان دادن دنياست ، چنان كه متضمّن تعادل بخشيدن و ارزش نهادن به موضع آدمى در برابر دنيا مىباشد . اين همان چيزى است كه برخى صحابه را به اين گمان سوق داد كه اين عبارتها از قرآنند چنان كه از انس و ابىّ نقل شده است كه « ما گمان مىكرديم اين عبارتها از قرآنند تا اين كه أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ « 2 » نازل شد . نويسندهء كتاب « القراءات و اللّهجات » مىگويد : كلمات « يهوديّة ، نصرانيّة ، حنيفيّة » در اين روايت ، قرآنى نيستند و به واژگان حديث شبيه‌ترند . در حديثى آمده است « بعثت بالحنيفيّة السّمحة » « 3 » ، چنان كه در حديث ديگر آمده است . « لا يختلجنّ فى صدرك طعام ضارعت فيه النّصرانيّة » « 4 » ( 34 ) بعد از اين دو روايت ، نقش روايت سوم مطرح مىشود كه شامل دو سورهء ( خلع و حفد ) است . از روايتى كه از سيوطى نقل كرده‌ايم ، روشن مىشود كه سه تن از صحابه در روايت اين دو سوره در مصحف ابىّ ، ارتباط دارند كه ابن عباس ، ابو موسى و ابىّ مىباشند . همچنين اين دو سوره از طريق على [ ع ] و عمر بن خطاب هم روايت شده است . در خبر است كه پيامبر در نماز به حال قنوت مضر را نفرين مىكرد كه جبرئيل اين دو سوره را با آيه‌اى از قرآن لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ [ آل عمران 3 / 128 ] نازل كرد « 5 » . اين دو سوره ، بنا به قولى ، در مصحف ابىّ بعد از سورهء « الناس » و به قولى بين سورهء عصر و همزه قرار داشته‌اند .

--> ( 1 ) محمد بن اسماعيل البخارى ، صحيح البخارى ، ج 4 ، ص 103 . ( 2 ) همان ، ص 104 . ( 3 ) عبد الوهاب حموّدة ، القراءات و اللّهجات ، ص 80 . ( 4 ) مانسنك ، مفتاح كنوز السّنة ، ترجمان : محمد فؤاد عبد الباقى ، ص 504 . ( 5 ) جلال الدين السيوطى ، الاتقان ، ج 1 ، ص 65 [ آمده است كه حضرت على ( ع ) اين دو سوره يا به معناى دقيقتر ، اين دو دعا را در قنوت مىخوانده‌اند محمود راميار ، تاريخ قرآن ، صص 350 - 353 ] .