قرائت حمزه و كسايى و هشام در « بَلْ سَوَّلَتْ « 1 » [ بسّوّلت ] ( به ادغام ) است . همچنين قرائت « افتّختّم » « 2 » ( به صورت ادغام ) كه در اصل أَ فَاتَّخَذْتُمْ « 3 » بوده است . قرائت ( ما يذّكّر فيه من اذّكّر ) « 4 » و قرائت ( فهل من مذّكّر ) « 5 » و قرائت « عتّ » به جاى « عذت » « 6 » نيز از ابن مسعود رسيده است ( 21 ) . از شكل دوم ادغام ، قرائت ابن مسعود « فازدع بما تؤمر » « 7 » ( بازاء ) است كه در اصل « فاصدع » مىباشد . گمان مىكنيم تلفظ « زاء » در اين جا با نوعى تفخيم همراه است تا با مبدل منه [ صاد ] تناسب داشته باشد ( 22 ) . امّا « زاء » با صداى زير [ در مقابل زاى قبلى ] به جاى « سين » مىآيد . مثل « الكسب و الكزب » و « الكسبرة و الكزبرة » « 8 » ( 23 ) . آمدن « ثاء » به جاى « فاء » هم جزء قسم اخير است مثل « و ثومها » ( به جاى وفومها ) « 9 » . « ثوم » در زبان [ لهجه ] تميم به معناى گندم است و نيز مثل : « جدث و جدف » [ به معناى قبر ] و « ثمّ و فمّ » . در مقابل ادغام تميمى ، وى را مىبينيم كه از ساختار ادغام شده در قرائت عمومى ، عدول كرده و كلمه را به اصل آن يعنى با اظهار [ حرف مدغم ] آورده است مثل « يتصعّد » به

--> ( 1 ) ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 3 ، ص 5 . ( 2 ) الكرمانى ، شواذ القراءة ، ص 124 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 50 . ( 3 ) رعد ( 13 ) ، بخشى از آيهء 16 : آيا برگرفته‌ايد ؟ ( 4 ) فاطر ( 35 ) ، بخشى از آيهء 37 : هر كس كه بايد در آن عبرت گيرد ، عبرت مىگرفت . الكرمانى ، شواذ القراءة ، ص 201 ؛ ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 7 ، ص 316 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 78 . ( 5 ) قمر ( 54 ) ، بخشى از آيهء 15 : آيا پند گيرنده‌اى هست ؟ شواذ القراءة ، ص 233 ، المختصر ، ص 148 ، البحر المحيط ، ج 8 ، ص 178 ؛ آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 95 . ( 6 ) غافر ( 40 ) ، بخشى از آيهء 27 : پناه برده‌ام . بنگريد به : آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 84 . ( 7 ) حجر ( 15 ) ، بخشى از آيهء 94 . آنچه را كه بدان مأمورى ، آشكار كن . بنگريد به : الكرمانى ، شواذ القراءة ، ص 130 . ( 8 ) ابن منظور الافريقى ، لسان العرب ، ج 1 ، ص 716 . ( 9 ) بقره ( 2 ) ، بخشى از آيهء 61 : و سير [ زمين ] . بنگريد به : ابن جنّى ، المحتسب ، ص 17 ؛ ابن خالويه ، المختصر من كتاب البديع ، ص 6 ؛ الكرمانى ، شواذ القراءة ، ص 26 ؛ ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 1 ، ص 233 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 26 .