به مصحف ابىّ بن كعب نگاهى داشته باشيم . شايد مسأله روشنتر گردد ، اگر به بررسى سندهاى قرائتهاى هفتگانه بپردازيم تا از ميزان حضور ابن مسعود در اين اسناد ، آگاهى يابيم . - قرائت حمزه از اعمش و او از زرّبن حبيش و او از عبد اللّه بن مسعود « 1 » . - قرائت عاصم بن ابى النّجود از « زرّبن حبيش ، ابو عبد الرحمن سلمى ، ابو عمرو شيبانى » و اين سه تن از عبد اللّه بن مسعود « 2 » . - قرائت ابو عمرو بن علاء از عاصم و عاصم از . . . « طبق سند قبلى » « 3 » - قرائت كسايى از حمزه و او از اعمش و او از زرّبن حبيش و او از عبد اللّه بن مسعود « 4 » . همچنين ابن جزرى در شرح حال ابن مسعود مىگويد : « قرائت عاصم و حمزه و كسايى و خلف و اعمش به او ختم مىشود » « 5 » امّا وى از تصريح نام ابو عمرو بن علاء غفلت نموده است چه در نظر وى قرائت او ، مجموعه گزينشهايى [ اختيار ] است از روايتهايى كه از استادان فراوانش دريافته است . بنابر اين اگر موضع ابن مسعود نسبت به مصحف نمونه [ امام ] ، اين چنين باشد ، چاره‌اى جز تسليم شدن به سخن ابو حيّان نداريم كه در خصوص آنچه كه از او روايت شده و با متن نگاشته شدهء مصحف ، متفاوت است ، گفته : « اين روايتها ، به فرض درستىشان ، خبر واحد هستند و با آنچه كه به تواتر رسيده ، تعارض ندارند » . در همين مورد باز چنين مىگويد : « بيشتر قرائتهاى عبد اللّه بن مسعود به شيعه نسبت داده مىشود » « 6 » . پيداست كه هدف اين گروه شيعى ، آن است كه به كتاب خداوند ، چيزهايى بيفزايند كه ادّعاى آنها را تأييد نمايد ، از اين قبيل ، برخى اضافات در دست داريم كه عاقلانه نيست كه از

--> ( 1 ) شمس الدين محمد بن الجزرى ، غاية النهاية فى طبقات القرّاء ، ج 1 ، ص 261 . ( 2 ) همان ، ج 1 ، ص 346 . ( 3 ) همان ، ص 535 . ( 4 ) همان ، ص 535 . ( 5 ) همان ، ص 459 . ( 6 ) ابو حيان ، البحر المحيط ، ج 1 ، ص 161 . منظور ، طبعا ، شيعيان غالى هستند چون غير آنها پيرامون مصحف عثمان با هم اختلاف ندارند و شيعيان معتدل بيشترشان در عراق و شام هستند . ( 13 ) .