كافى است بدانيم كه كتاب « المصاحف » ، وجوه اختلاف مصحف ابو موسى اشعرى را ذكر نكرده است . مصحفى كه به آن « لباب القلوب » اطلاق شده است ، تا جايى كه گويى چيزى غير از قرآن بوده . كتاب « المصاحف » تنها چهار صورت از اختلاف مصحف ابو موسى اشعرى را ذكر كرده است . يكى كلمه « ابراهام » به جاى « ابراهيم » « 1 » و يكى « لا يفقهون » به جاى لا يَعْقِلُونَ « 2 » و يكى « صوافى » به جاى صَوافَّ « 3 » و چهارم « و من تلقاءه » به جاى وَ مَنْ قَبْلَهُ « 4 » . كتابهاى قرائتهاى شاذ ، سه مورد از اين چهار مورد را ثبت نموده و قرائت « لا يفقهون » به جاى « لا يعقلون » را رها كرده‌اند . « 5 » . آيا به خاطر چهار وجه ، مىتوان گفت كه ابو موسى مصحفى به نام خود داشته است و نام خاص هم داشته و به اعتبار تاريخ قرآن از نسخه‌هاى قديمى شمرده مىشود ؟ ( 1 ) با اين قياس آنچه كه مصحف حفصه ناميده مىشود ، مصحفى است كه سجستانى تنها ده روايت از قرائتهاى آن را ثبت كرده است پنج روايت در منابع قرائتهاى شاذ در نزد ما ، آمده و پنج روايت ديگر از معناى متن معروف قرآن خارج نيست ؛ هر چند كه در جزئيات اندكى اختلاف دارند . به خاطر همين روايتهاى دهگانه حفصه در تاريخ قرآن صاحب مصحف گشته است ( 2 ) ! ! در مصحف انس بن مالك ، تنها سى و سه مورد اختلاف ذكر شده است كه بيست و يك مورد آن به شكل اعرابى بر مىگردد ، يعنى بيش از نصف آن . ديگر موارد هم چيزى مخالف با معانى متن معروف قرآن در آن وجود ندارد و منابع قرائتهاى شاذ ، تنها بيست وجه آن را ذكر كرده‌اند ( 3 ) . . مصحف عمر بن خطاب كه بيست و نه روايت مخالف در آن آمده است كه پانزده روايت به وجوه اعرابى باز مىگردد و بقيّه ، مطلقا ، از متن معروف قرآن ، خارج نيست تا اگر اين اختلاف در رسم الخط نباشد ، پس در معنا باشد . منابع قرائتهاى شاذ ، چهارده وجه آن را

--> ( 1 ) بقره ( 2 ) ، كلمه‌اى از آيهء 124 . ( 2 ) مائده ( 5 ) ، بخشى از آيهء 103 . ( 3 ) حجّ ( 22 ) ، كلمه‌اى از آيهء 36 . ( 4 ) حاقّه ( 69 ) ، بخشى از آيهء 9 . ( 5 ) در مورد قرائت نخست ، ر . ك : ابن خالويه ، المختصر ، ص 172 و ابو حيان ، البحر المحيط ، ج 8 ، ص 460 و در مورد قرائت دوم ر . ك : المختصر ، ص 161 و الكرمانى ، شواذ القراءة ص 248 و در مورد قرائت سوم ، ر . ك : المختصر ، ص 95 و ابن جنى ، المحتسب ، ص 107 .