آمده ، بيش از همهء كاتبان وحى ملازم پيامبر [ ص ] بود و به نوشتن قرآن در روزگار ابو بكر و عثمان پرداخته است و اين بدان معناست كه روش نوشتن قرآن در سه مرحله ، عهد رسول اللّه ( ص ) ، ابو بكر و عثمان ، تقريبا يكى بوده است مگر اين كه عثمان ، رمرحلهء خود ، صلاح را در اين ديد كه قرآن را از اعجام - چنان كه بحثش گذشت - بپيرايد تا رسم الخط قرآن دامنهء بيشترى يافته و وجوه قرائتى زياد ديگرى را كه نقل آن از پيامبر [ ص ] صحيح است ، در بر گيرد . هدف ديگرى كه از كار عثمان ، محقّق شد ، همان نزديك سازى لغوى وجوه قرائت شده در آن روزگار در شهرهاى مختلف و از بين بردن اختلافى بود كه نزديك بود وحدت جامعه را نابود سازد . يعنى به طور اساسى ، از جمله اهداف اقدام عثمان ، انتشار متن قرآنى به زبان قريش و استوار ساختن اين سنت زبانى بود كه مقدمات زيادى براى آن ، در روزگار ابو بكر و عمر پشت سر گذاشته شده بود . دستور سوزاندن ديگر مصحفهاى صحابه و آنان كه از صحابه بر گرفته بودند ، توسط عثمان ، به اين امر يارى رساند . مردم در ديگر شهرها هم تن به اين فرمان دادند جز عبد اللّه بن مسعود كه با اين كار مخالفت كرد و در كوفه به مردم دستور داد كه به مصحف وى عمل كنند و مىگفت : « چگونه به من فرمان مىدهيد كه به قرائت زيد بن ثابت قرائت نمايم در حالى كه من از دهان پيامبر [ ص ] هفتاد سوره و اندى فرا گرفته و قرائت كرده‌ام ، در حالى كه زيد بن ثابت با نوجوانانى مىآمد و به بازى مىپرداختند . به خدا قسم چيزى از قرآن نازل نشده است مگر اين كه مىدانم در چه موردى نازل شد ، هيچ كس از من نسبت به كتاب خدا داناتر نيست و من بهترين شما هم نيستم . اگر بدانم در جايى كه بتواند شتر به آن‌جا رود ، كسى از من به كتاب خدا داناتر وجود دارد ، حتما به آن‌جا خواهم رفت . » « 1 » . ابن مسعود به دليل شبهه‌اى كه او را فرا كرفته بود ، با سوزاندن مصحفش و با عمل عثمان مخالفت ورزيد ، چه وى مىپنداشت كه زيد به تنهايى دست به اين عمل زده است و حال آن كه وى شايسته‌ترين كسى براى اين كار بود . امّا وقتى فهميد كه موضع او بر شبهه‌اى

--> ص 57 به بعد و الزركشى ، البرهان ، ج 1 ، صص 233 - 244 . ( 1 ) ابن ابى داوود السجستانى ، المصاحف ، ج 1 ، ص 16 .