عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
111
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
سلامت و حفظ قرآن از تحريف بوده است . تصميمى كه آغازگر حركت تمدن اسلامى در تاريخ با تكيه بر قانون اساسى و حفظ شدهاش بود . همچنين اين تصميم قانون و معيار هر گونه اصلاح رسم الخط مصحف يا كتابت آن در روزگاران بعد قرار گرفت . در حديثى كه سفيان از سدّى و او از عبد خير آورده كه او گفت : شنيدم على مىگويد : « بيشترين پاداش در باب مصاحف از آن ابو بكر است ، رحمت خداى بر ابو بكر باد ! او نخستين كسى است كه قرآن را ميان دو لوح گرد آورد « 1 » . روايتهاى فراوانى بر اين امر دلالت دارند كه اين حركت ، از جانب ابو بكر و با مشورت عمر بوده است و اين كار در تاريخ اين امت براى نخستين بار ، با توجه به بحران عامى كه در روز يمامه رخ داد ، صورت گرفت . امّا اين كه گفته شده است على [ ع ] آن را انجام داده است ، قابل پذيرش نيست . چنان كه روايتى است كه اشعث از محمد بن سيرين روايت كرده است كه « وقتى پيامبر [ ص ] از دنيا رفت على [ ع ] قسم ياد كرد كه جز براى نماز روز جمعه ردايى بر تن نخواهد كرد مگر اين كه قرآن را در مصحفى گرد آورد و اين چنين كرد . ابو بكر بعد از مدتى در پى على [ ع ] فرستاد و گفت : اى ابو الحسن ! آيا از خلافت من ناراضى هستى ؟ گفت : نه به خدا قسم ! اما من قسم ياد كردهام كه تنها براى نماز روز جمعه ردا بر تن كنم . آن گاه با او بيعت كرد و ابو بكر بازگشت « 2 » . ابو بكر سجستانى مىگويد : هيچ كس جز « اشعث » كلمه « مصحف » را ذكر نكرده است . او « ليّن الحديث » است ( 2 ) [ در توضيح بايد گفت ] آنچه روايت كردهاند [ از قول على ( ع ) ] كه : « تا قرآن را جمعآورى نمايم [ حتى اجمع القرآن ] بدين معناست كه حفظ آن را كامل كنم چه به كسى كه قرآن را حفظ مىكند ، گفته مىشود كه قرآن را جمعآورده است « 3 » . همچنين از عمر بن خطاب روايت شده است كه به گردآورى قرآن فرمان داده بود . زمانى كه وى دربارهء آيهاى از كتاب خدا پرسش كرد ، به او گفته شد : آيه با فلانى بوده است و وى در روز يمامه به شهادت رسيده است . عمر گفت : همه از خداييم . آن گاه به گردآورى
--> ( 1 ) ابن ابى داوود السجستانى ، المصاحف ، ج 1 ، ص 5 . ( 2 ) همان ، ص 10 . ( 3 ) همان ، ص 10 و نيز : السيوطى ، الاتقان ، ج 1 ، ص 58 با زيادت .