ازاين‌رو ، دربارهء اين روايات با دو حقيقت روبرو هستيم ، يكى آنكه گفته‌هاى تفسيرى معصومان عليهم السّلام در ميان همين روايات موجود نهفته است و به دليل پيوند ژرف آنان با قرآن ، هيچ مفسّر راستينى از آن بىنياز نمىباشد ، چه اينكه بهره‌گيرى از آن در تفسير ، ضرورتى انكارناپذير است ، و بيشترين بهره را از طريق شناخت شيوه‌ها و روشهاى آنان در فهم قرآن ، مىتوان گرفت . حقيقت ديگر آن‌كه ، اين گفته‌ها با ناپاكيهايى بيرونى همراه شده كه آن را آسيب‌پذير ساخته و اعتماد به آن را با مشكل روبرو نموده است ، به گونه‌اى كه هم اكنون شمار روايات قابل اعتماد در ميان آن ، بسيار اندك مىباشد . بنابراين دربارهء اين روايات ، دو كار اساسى بايسته انجام است : يكى شناخت آسيب‌ها و آفات آن با راهكارهاى درمان هر يك . و ديگرى ، شناخت روشهاى فهم و برداشت معصومان عليهم السّلام از قرآن ، كه اين امر از طريق مطالعهء عميق در نمونه‌هاى انبوهى از گفته‌هاى تفسيرى آنان صورت مىگيرد . اكنون ، دراين‌باره مىتوان گفت كه تلاش براى بازشناسى روايات و روشهاى تفسيرى خاندان عصمت عليهم السّلام گرچه با تأخير همراه بوده است ، ولى در سايهء پيدايش دور جديد پژوهشهاى قرآنى ، حركت تازه‌اى آغاز شده است كه حداقل در يك دههء اخير ، گامهايى از سوى دوستداران و پيروان اهل بيت عليهم السّلام برداشته شده است . پيش از آن ، مفسر توانمند ، وارسته و نامور شيعه ، علامه طباطبايى رحمه اللّه در تفسير كم نظير خود ، با نگاه جديدى به روايات تفسيرى معصومان عليهم السّلام ، آموزشى بودن نقش آن را مورد تأكيد قرار داده و مطالعهء آن روايات را پيش از تفسير قرآن ضرورى شمرده است . چنان كه استاد گرانمايه ، آية اللّه معرفت نيز ، نقش ياد شده را مورد اشاره قرار داده ، كه تفصيل هر يك در جاى خود خواهد آمد . در سالهاى اخير نيز ، پژوهشهايى در خصوص مناهج و روشهاى تفسيرى معصومان عليهم السّلام انجام گرفته است كه بيشتر آن در قالب مقالاتى عربى « 1 » يا

--> ( 1 ) . در نهمين شماره از فصلنامهء عربى « رسالة القرآن » كه مؤسّسهء باقر العلوم آن را منتشر مىسازد ، دو مقاله در اين باره آمده است .