و فصلى كى باعتبار آن جامع بصر باشد مثلا : جه اگر متميز شوذ يكى ازيشان از آن ديگر در اعيان اگر هر يك ازيشان محسوس باشد بس احساس [ ما ] بسواد احساس به دو محسوس بوذ ، و اگر يكى محسوس بوذ تنها بس جزو كل باشد ، و اگر هر يكى غير محسوس نباشد عند الاجتماع ، - اگر هيئاتى محسوسه حاصل نشوذ بس سواد محسوس نباشد ، - و اگر حاصل شود خارج باشد ازيشان لا محاله ، بس تركيب در نفس سواد نبوذه باشد ، جه ما بسواد نمىخواهيم الا آن هيآت ، و ايشان هر دو مقوم او نيستند ، و ديگر اگر لونيت را وجودى مستقل باشد او هيئتى باشد ، يا در سواد بس سواد ر [ ا ] بيابند به به آن هيأت ، يا در محل سواد ، بس سواد دو عرض باشد : لون ، و فصل او - نه يكى ، بس جعله لونا بعينه جعله سوادا باشد . - و اعتبار كن درين ديگر بار به مثل بعدي كى او ذراعيست مثلا ، جه در خارج دو جيز نيست « 1 » كى يكى ازيشان مطلق بعد باشد و آن ديگر كونه ذراعا ، - و اگر بعديّت را وجودى بوذى و خصوصيّت كونه ذراعا وجودى ديگر جايز بوذى لحوق هر خصوصيتى كى اتفاق افتد ببعديت . جه هيج [ يك ] ازين خصوصيات بعينه شرط بعديت نيست . و جنس متحصّل الوجود نيست بنفس خود ، بل كى او مبهمى است متحصل الوجود بفصل ، محتمل آنك او را بر اشياء مختلفة الحقائق حمل كنند و او بعينه يكى از ان اشياء گردذ ، و او حيوان است ، نه به شرط آنك تنها باشد ، بل با تجويز آنك غير او مقارن او شوذ - و مقارن او نشوذ ، - بس معنى او مقول باشد بر مجموع حال المقارنه - و او را وجود نباشد الا در عقل ، و مخالف او باشد حيوانى كى به شرط آن باشد كى تنها بوذ ، جه زائد باشد برو [ و ] هرج مقارن او شوذ و او مقول نباشد بر مجموع مركب ازيشان ، جه

--> ( 1 ) - دو جيزست - اصل .