و هم جنين از سلب هر يكى از سلب كلّىّ و ايجاب جزوى . - بس نقيض : كلّ ج ب « ( ليس كلّ ج ب ) » باشذ ، و اين سلبى جزوىّ است ، و نقيض : لا شيء من ج ب - شيء من ج ب - و اين ايجابى جزوىّ است با مراعاة باقى شرايط . و تناقض از هر دو جانب باشذ . و لازم نقيض را نيز نقيض خوانند . - و باختلاف كيفيّت كى ايجاب - و سلب است ، و كميّت كى كليّت - و جزويّت است با باقى شروط تناقض هر دو قضيه اقتسام « 1 » صدق و كذب كنند در موادّ سه‌گانه . و حمليات موجّهه نقايض ايشان - آن است - كى مشتمل باشد « 2 » بر سلب جهات ايشان جنانك گذشت ، يا « 3 » آنج اقتضاء آن كنند بر سبيل مساواة . و على هذا جون هر دو قضيّه مختلف شوند بكميّت و كيفيّت با « 4 » اتّحاد آنج اتحاد آن واجب باشذ تناقض : در بسائط ميان ضروريّه و ممكنهء عامّه باشذ ، و ميان دائمه - و مطلقهء عامّه ، و ميان مشروطهء عامه - و حينيهء ممكنه ، و آن ممكنهء عامه است كى در آن اعتبار كرده باشذ سلب ضرورت بحسب عنوان در بعضى اوقات آن از جانب مخالف حكم - و ميان عرفيّهء عامه - و حينيه مطلقه ، و آن مطلقهء است - كى درو حكم كرده باشند به نسبت فعلى در بعضى « 5 » اوقات عنوان . و در مركبات ميان ايشان واحدى از هر دو نقيض جزوين « 6 » ايشان - اگر كلّىّ باشند ، و ازين جهت گويند - كى نقيض مركّبات ترديد باشذ ميان نقيض جزوين ايشان ، بس نقيض وقتيهء كلّيّه : يا ممكنهء وقتيّه باشذ - و او

--> ( 1 ) - اقسام - م - ه . ( 2 ) - باشند - م . ( 3 ) - تا - ط - يا - ه . ( 4 ) - كيفيت - كه - م . ( 5 ) - بعض - م . ( 6 ) - جزوى - م .