قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي

378

درة التاج ( فارسى )

و ممكنهء خاصه و جون عادت جنين رفته است كى بحث كنند از نسبتى « 1 » كى ميان اين قضايا باشد : از عموم و خصوص ، و تباين ، ما نيز اقتدا بر ايشان كرده در آن شروع كنيم و گوئيم : ممكنهء عامه اعمّ موجّهات است ، و مطلقهء عامّه اعمّ فعليات . - و ميان مطلقهء عامه ، و ممكنهء خاصه عموم - و خصوص است . از وجهى ، و ضروريه اخصّ بسايط فعلى است ، و مباين « 2 » مركّبات هفتگانه ، و مشروطهء عامه اخصّ است از عرفيهء عامه ، و اعمّ از مشروطهء خاصّه ، و ميان مشروطهء عامّه و ميان باقى عموم و خصوص است - از وجهى ، و مشروطهء خاصه اخصّ است از ممكنهء خاصه بوجهى ، و از غير او مطلقا ، و دائمه اخصّ است از عرفيهء عامّه و مباين « 3 » قضايائيست كى مقيّد باشند بلا دوام ، و ميان « 4 » دائمه و وجوديهء لا ضروريّه و ممكنهء خاصه عموم است از وجهى ، و عرفيّهء عامه اعم است از عرفيّهء خاصه - مطلقا ، و از باقى بوجهى ، و عرفيه خاصّه اخصّ است از ممكنهء خاصه - و از وجوديهء لا دائمه مطلقا - و از باقى بوجهى ، و وقتيه اخص است « ( از منتشره - و از وجودىّ لا دائم ، و از وجودىّ لا ضرورىّ ، و از ممكنهء خاصّه . - و منتشره اخصّ است ) » از وجوديتين و از ممكنهء خاصّه و وجوديهء لا دائمه اخصّ است از وجوديهء لا ضروريه و از ممكنهء خاصه و وجوديهء لا ضروريه اخصّ است از ممكنهء خاصّه و كميّت « 5 » اين احكام بر كسى كى بر معانى اين قضايا مطلع باشذ بوشيده نباشذ .

--> ( 1 ) - نسبى - ط . ( 2 ) - تباين - م . ( 3 ) - ميان - ط . ( 4 ) - مباين - م . ( 5 ) - لميت - م - ظ .