و فايدهء حكمت خلقىّ آنست كى فضايل را بشناسد ، و كيفيّت اقتناء « 1 » آن ، تا زكاء نفس به آن حاصل شوذ ، و رذائل بدانند - و كيفيّت توفّى از آن تا نفس از آن باك شوذ . و فايدهء حكمت منزلىّ آنست - كى بدانند مشاركتى كى واجب بوذ - كى باشد ميان اهل يك منزل - تا بأو منتظم شوذ مصلحت منزلى - كى تمام شوذ « ( بزوجى - و زوجهء ، و والدى - و مولودى ، و مالكى - و مملوكى ) » . و فايدهء حكمت مدنىّ آنست - كى بدانند * كيفيّت مشاركتى - كى ميان اصناف - و اشخاص ايشان « 2 » واقع شود تا تعاون يكديگر كنند بر مصالح ابدان ، و بقاء نوع انسان « 3 » و بدانك بعضى حكمت مدنىّ را به دو قسم كرده‌اند : يكى آنج تعلّق بملك دارذ - و آن را علم سياست خوانند . - و دوّم آنج تعلّق بنبوّت - و شريعت دارذ - و آن را علم نواميس خوانند . و ازين جهت بعضى اقسام حكمت عملىّ « 4 » جهار نهاده‌اند ، و اين مناقض آن نيست كى سه نهاذه « 5 » - بسبب دخول دو قسم ازين در تحت يك قسم از آن ، و همجنين - بعضى اقسام حكمت نظرىّ جهار نهاذه‌اند - بحسب انقسام معلومات ، - جه معلوم : يا مفتقر بوذ بمقارنهء مادّهء جسمانىّ - در وجود عينىّ - يا نه ، و اوّل اگر متجرّد نشود از مادّه در ذهن طبيعىّ باشذ - و الّا رياضىّ بوذ . و دوّم اگر مقارن مادّه نشود البتّه ، جون : ذات حقّ تعالى و عقول ، و نفوس ، الهىّ باشد . و الّا علم كلّىّ و فلسفهء اولى - جون علم بهويّت ، و

--> ( 1 ) - اقناء - ط . ( 2 ) - انسان - ط . ( 3 ) - ميان ستاره و رقم در نسخهء « م » چنين است : مشاركتى كه واجب بود كه باشد ميان اهل يك بلد و مملكت و ممالك تا به آن منتظم شود مصلحت بلدى يا مملكتى يا ممالكى كه تمام شود . ( 4 ) - عملى را - ه . ( 5 ) - نهاده‌اند - م .