كى بعضى از آن بمثابت اصول باشند . و بعضى بمنزلت فروع . امّا اصول علم اوّل دو فنّ بوذ . يكى معرفت آله سبحانه « [ و تعالى ] » و مقرّبان حضرت او - كى بفرمان او عزّ و علا مبادى - و اسباب ديگر موجودات شده‌اند ، جون : عقول - و نفوس - و احكام افعال ايشان . و آن را علم الهى خوانند . « [ و ] » دوّم معرفت امور كلّىّ - كى احوال موجودات باشند از آن روى - كى موجودند ، جون : وحدت - و كثرت ، و وجوب - و امكان ، و حدوث - و قدم ، - و غير آن . و آن را فلسفهء اولى خوانند . و فروع آن جند نوع بوذ ، جون : معرفت نبوّت ، و امامت ، و احوال معاد ، و آنج بذان ماند ، و امّا اصول علم رياضىّ جهار نوع بوذ : اوّل معرفت مقادير - و احكام لواحق آن ، - و آن را علم هندسه خوانند . و دوّم معرفت اعداد - و خواصّ آن ، و آن را علم عدد خوانند . و سوّم معرفت اختلاف اوضاع اجرام علوىّ به نسبت با يكديگر - و با اجرام سفلىّ ، و مقادير حركات ، و اجرام - و ابعاد ايشان - و آن را علم هيأت - و علم نجوم خوانند . و احكام نجوم خارج افتد ازين نوع . و جهارم معرفت نسب « 1 » مؤلّفه - و احوال آن ، و آن را علم تأليف خوانند . و جون در آوازها به كار دارند - باعتبار تناسب با يكديگر - و كمّيّت زمان سكنات كى در ميان آوازها افتد « [ آن را ] » علم موسيقى خوانند . و فروع « ( علم ) » رياضىّ جند نوع بوذ ، جون : علم مناظر - و مرايا ، و علم جبر - و مقابله ، و علم جرّ اثقال « 2 » ، و علم مساحت ، - و غير آن ، جون : علم جمع - و تفريق . بهندىّ « 3 » ، و علم حيل جون : صندوق

--> ( 1 ) - نسبت - ه . ( 2 ) - الأثقال - اصل - ط . ( 3 ) - و هيولا - م - هندى - ط .