قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي
142
درة التاج ( فارسى )
كى : هو موجود مثلا ، - او كاتب - إلى غير ذلك ضرورىّ است ، و جون اين علم خاصّ ضرورىّ باشذ ، علم مطلق كى جزو اوست بضرورت ضرورىّ باشذ « ( جه محال باشذ - كى تصوّر كلّ ضرورىّ باشذ - بىآنك تصوّر جزء ضرورىّ باشذ ) » جه اگر جزء بر جيزى موقوف باشد ، كلّ نيز بضرورت برو موقوف باشد ، - لأنّ الموقوف علي الموقوف على الشّيء « 1 » موقوف على ذلك الشّىء . جواب - جه مىخواهى بآنك هر كس را اين علم خاصّ كى : هو موجود - ضرورىّ است ، - يعنى حصول اين علم خاصّ ايشان را ضرورىّ است ؟ - يا تصوّر اين علم خاصّ ايشان را ضرورىّ است ؟ - اگر حصول مىخواهى مسلّم ، - امّا از حصول امرى تصوّر آن لازم نمىآيذ ، جنانك از علم ضرورىّ بوجود جوع - و عطش [ ( تصوّر جوع - و عطش ) ] لازم نمىآيذ . - بس از علم ضرورىّ بحصول علم - خاصّ « [ تصوّر آن علم خاصّ ] » لازم نيايد . و اگر تصوّر مىخواهى ، - يعنى تصوّر اين علم خاصّ - هر كس را ضرورىّ است ممنوع است ، و اگر مسلّم داريم - مطلوب هم لازم نيايد ، - جه وقتى لازم آمذى - كى علم مطلق جزو علم خاصّ بوذى ، - و اين ممنوع است . - و سند منع آنست كى صدق علم بر علوم ، صدق عرض عامّست « 2 » بر معروضات ، - نه صدق جنس بر انواع ، - جه اطلاق « ( علم ) » بر علوم بتشكيك است ، و مقول بتشكيك جزو نباشد - جنانك مشهور است ، و در وجود و امثال آن بيان كردهاند . « ( و امّا آنك از تصوّر معروض ببديهه ) » ( تصوّر عارض ببديهه ) « ( لازم نيايد ، از آن ظاهر ترست - كى محتاج بيانى باشد . ) »
--> ( 1 ) - شيء - ط . ( 2 ) - خاص است - م .