متغايرند بالاعتبار ؛ و همچنين ايجاب و وجوب و واجبيت ؛ و همچنين مقولهء فعل و مقولهء انفعال و مقولهء حركت ، چنانچه در كتاب تقويم الإيمان تحقيق و در كتاب سبع شداد استيفاى حقّ فحص كرده‌ايم . » « 1 » 1 - 9 ) علم الهى : « در مقامات برهانيهء علم الهى ، قارع اسماع متعلّمين شده خواهد بود كه مرتبهء كنه ذات قدّوسى - جلّت عظمته - ما به الانكشاف و صورت عمليهء حضوريهء جميع موجودات و متصوّرات است ، خواه كبير و خواه صغير ، و خواه كلّيات و خواه جزئيات ، و خواه معقولات و خواه محسوسات . . . وجود و عدم معلوم يكسان است . . . بسط اين حقايق بر ذمّت كتاب تقديسات و كتاب تقويم الإيمان و رواشح سماويّه است . » « 2 » 1 - 10 ) شمار مقولات و اجناس عاليه : « و ما كه - بفضل اللّه العظيم - مزاج خام فلسفهء نامستوى را نضج استوا داده‌ايم ، تثنيهء قسمت ذاتى كرده ، جوهر و عرض را دو جنس عالى مقولات جواهر و اعراض گرفته ، در كتب حكميهء خود على الخصوص كتاب تقويمات و تصحيحات جنسيت طبيعت مرسلهء منعوتيهء جوهر و طبيعت مرسلهء عرض را به انوار براهين يقينيه كالشمس فى ضاحية النهار ظاهر و هويدا ساخته‌ايم . » « 3 » 1 - 11 ) كلمهء كريمهء توحيد : « پس شخص وحدانى اجمالى نظام جملى وجود - كه انسان كبير است - به حسب تركّب شخصى از حروف وجوديهء كتاب تقرّر كه تفاصيل و هويّات موجودات است ، كلمهء كريمهء « لا إله إلّا اللّه الملك الحقّ المبين » است كه دلالت تامّ حقيقى دارد بر حقيقت توحيد ، على ابلغ الوجوه و اقوم السبل ؛ و همچنين ذرّات موجودات باسرها همه به منزلهء كلمهء

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، ص 130 . ( 2 ) . همان ، صص 156 - 155 . ( 3 ) . همان ، ص 160 .