شخصيتهاى برجستهء تاريخ تفكّر عقلانى مسلمانان به شمار آمده و در رشد و بالندگى معارف دينى بويژه حكمت اسلامى نقش بسزايى داشته‌اند . مشهورترين ايشان كه برخى از او اجازهء روايت نيز گرفته‌اند ، عبارتند از ، مير سيّد احمد علوى ، ملّا صدراى شيرازى ، ملّا شمساى گيلانى ، ملّا عبد الغفّار گيلانى ، محمّد اشكورى ديلمى لاهيجى ، ابو الفتح گيلانى ، سيّد احمد عزيزى درب امامى ، نظام الدين احمد دشتكى ، شيخ عبد اللّه سمنانى ، حسين بن حيدر كركى ، محمّد حسن زلالى خراسانى ، ملّا خليل غازى قزوينى ، مير محمّد تقى استرآبادى و ملّا عبد المطلب طالقانى . آن گونه كه در منابع تاريخى آمده است ، مصنّف داراى دو فرزند نيز بوده : 1 . ميرزا صدرا 2 . همسر مير سيّد احمد علوى ( پسر خاله و وارث معنوى مير ) كه خاندان مير داماد همگى از نوادگان اويند . مير به خاطر صفاى باطنى و قدرت فوق العادهء علمى ، در ميان مردم جايگاه ويژه‌اى داشت و از مقرّبان شاه عبّاس صفوى بود . سرانجام پس از سالها تحقيق ، تأليف ، ترتيب شاگردان ، مجاهده و حضور در صحنه‌هاى سياسى در سال 1040 - 1041 و يا 1042 ه . ق - در سفرى كه به همراه شاه صفوى به قصد زيارت عتبات عاليات رفته بود ، در ما بين كربلا و نجف در حالى كه آيهء يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً « 1 » را زمزمه مىكرد ، چشم از جهان فرو بست و پيكر مطهّرش - طبق وصيّتش - در نجف اشرف مدفون گشت . « وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا » . ملّا عبد اللّه كرمانى متخلّص به امانى در تاريخ وفات او چنين سروده است : فغان از جور اين چرخ جفا كيش * كزو گردد دل هر شاد ناشاد ز اولاد نبى داناى عصرى * كه مثلش مادر ايّام كم زاد

--> ( 1 ) . فجر / 27 .