نمودار برازخ در اصطلاح شيخ اشراق برزخ فادر قاهر حاجز مستنير ( خورشيد و ستارگان ) محيط ( فلك الافلاك يا فلك اطلس ) لطيف مشترك ( فلك ثوابت ) ساير افلاك . قابس حاجز ( ارض ) لطيف ( هوا ) مقتصد ( آب ) مزدوج ( مركب ) ( عناصر مركب ) برهان « و هو قياس مؤلّف من مقدّمات يقينيّة . . . » . ( حكمة الاشراق ، ص 40 ) « برهان » ، اصطلاحى است منطقى و به قياسى گفته مىشود كه از مقدّمات ، يقينى تشكيل شده باشد ، و يقينيّات قضايايى هستند كه از « اوليّات » يا « مشاهدات » يا « حدسيّات » باشند . اوّليّات ، قضايايى هستند كه هرگاه عقل ، طرفين و نسبت بين آنها را به درستى تصوّر نمايد ، بدون نياز به واسطه‌اى خارجى ، آنها را تصديق مىكند ، مانند : « كلّ بزرگتر از جزء است » يا « نقيضين با هم جمع نمىشوند » . مشاهدات ، قضايايى هستند كه عقل ، آنها را به واسطهء ادراك حواسّ ظاهر يا باطن ، تصديق مىنمايد ، مانند : « روز روشن است » ، « من گرسنه هستم » . حدسيّات ، قضايايى هستند كه مبدأ تصديق بدانها حدس قوى نفس است كه اين حدس هم خود حاصل قياسى درونى و پنهان است . حدسيّات بنا بر قاعدهء اشراق اقسامى دارد كه عبارت‌اند از : متواترت ، مشهورات و مجرّبات .