ب ؛ سرگذشت جمال الدّين محمّد بن عبد الرزّاق اصفهانى به إجمال 1 - جمال الدّين محمّد « 1 » بن عبد الرزّاق اصفهانى . سخن سراى پر مايه و بنام ايران و از پيشوايان سبك عراقى در سدهء ششم هجرى است . كه بر دقايق علوم و معارف اسلامى و شقوق گوناگون فرهنگ ايرانى استيلا داشته است و مانند برخى ديگر از شاعران معاصر خود ، علاوه بر دارا بودن ذوق و استعداد فطرى ، شاعرى از مدرسه برخاسته و محصول و فرزند نوع خاصّى از تعليم و تربيت در روزگارى است كه افراد ايرانى از تحصيل دانش ، تهذيب اخلاق و عمق فكر و حسن ذوق و ظرافت و علوّ انسانيّت را در نظر داشتند . جمال الدّين عبد الرّزاق ، شرع و شعر را به يكديگر آميخته است . بر استحكام شعر فارسى افزوده است ، بر أحكام شرع و براهين عقل ، استيلا دارد ( 1 ) . از تركيب آيات قرآنى

--> ( 1 ) - مطابق رسم قديم زبان فارسى است در اضافهء نام پسر به نام پدر يا جدّ بدون توسّط كلمهء « ابن » يا « پسر » يا « پور » و نحو ذلك كه در قرون وسطى بسيار معمول بوده است مانند رستم زال و سام نريمان و عمرو عاص و سعد وقّاص و ابراهيم أدهم و صاحب عبّاد و محمود سبكتكين و أبو سعيد أبو الخير و ناصر خسرو و مسعود سعد سلمان و أبو على سينا و بسيارى ديگر غير اين‌ها . [ رجوع شود به حواشى مرحوم قزوينى بر لباب الألباب عوفى ج 1 ص 295 و شدّ الإزار ص 182 ] و جمال الدّين ظاهرا لقبى است كه بر حسب معمول روزگار زندگانى و به مناسبت مقام علمى و دينى كه خانوادهء او إحراز كرده بود بر وى إطلاق كرده‌اند و بر اساس تحقيقى كه مرحوم بديع الزّمان فروزانفر [ 1348 - 1278 ه - ش ] به عمل آورده است ، ألقاب مضاف به « اسلام » از اواخر قرن چهارم متداول بوده است [ ص 14 مقدّمهء ترجمهء رسالهء قشيريه ]