- سعاد جدا مىشد و امروز دل من واله و شيداى او است / و بر اثر شيدايى وى - خوار افتاده و خود را در زنجير و پايبند مىبينم [ سيرهء ابن هشام : 4 - 65 - السيرة الحلبية : 3 - 121 - سيرة دحلان : 2 - 312 ، الطبرى : 3 - 125 . ترجمه از : ( ايّام العرب فى الاسلام تأليف محمّد ابو الفضل ابراهيم و على محمّد البجاوى از صفحهء 104 تا 117 ) ] . 25 - انتشار اسلام در بيرون از عربستان چون إسلام رواج يافت و راه‌ها از آسيب قريش ايمن گرديد . پيامبر ( ص ) فرستادگانى به سرزمين‌هاى گوناگون إعزام فرمود . و به سوى پادشاهان ايران و روم و مصر و حبشه پيام فرستاد . برخى از آنان ايمان آوردند و برخى ديگر - مانند مقوقس - فرمانرواى قبط ( مصر قديم ) با احترامى خاص هدايا و ارمغان‌هايى به حضور پيغامبر فرستادند ، امّا اسلام نياوردند - و برخى ديگر استكبار ورزيده ، از اسلام روى گردانيدند و به فرستادگان اهانت روا داشتند و سرانجام آنها عاقبتى نامحمود و خسرانى آشكار بود . 26 - سال نهم هجرت غزوهء تبوك [ تبوك : نام محلّى مشهور در نيمه راه مدينه و دمشق ] غزوهء تبوك - چون به روزگار تنگدستى مردم و گرماى شديد و قحطى و تنگنا و نيامدن باران انجام گرفت ، به غزوهء سخت شهرت يافت . و علّت نبرد آن بود كه روميان به فرمانروايى هرقل با جمعى بسيار كه از مردم فراهم ساختند به منظور نبرد و حمله به شهرهاى مسلمانان - در شام گرد آمدند . پيامبر ( ص ) آگاهى يافته ، با سپاهى مركّب از سى هزار نفر از أهالى مكّه و مدينه و قبيله‌هاى اعراب به سوى آن‌ها رهسپار گرديد و مسلمانان ، سفرى طولانى را آغاز كردند كه دشمنان بسيار و بيابان‌هاى قفر در مسير آن‌ها بود . به گونه‌يى كه ايشان به منظور نوشيدن آب شكم اشتران ، ناگزير از نحر آن‌ها گرديدند و چون به تبوك رسيدند - به گونه‌يى كه شنيده بودند - سپاهى نديدند . در آنجا - بدون نبرد - بيست شب اقامت گزيدند و آنگاه بازگشتند .