سيد محمد دامادى
435
شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى )
طور ؛ ( إخ ) كوهى است به شام منسوب به « سينا » به قولى و كوهى است به « قدس » به طرف راست مسجد و كوهى است ديگر جانب قبلهء مسجد و به زبان سريانى نيز كوه را « طور » مىگويند . ( آنندراج ) نام كوهى كه موسى ( ع ) بر آن به مناجات شد . كه طور سيناست و آنجا آتش و نور ديد كه بر اثر آن برفت و پيغامبرى يافت . و تا بر سر قلّه شدن ، شش هزار و ششصد و شش پايه بر بايد شدن مانند نردبان از سنگ خارا و بر آنجا درختى است و كنيسهها . . . و اكنون هفتاد صومعه ، از آن زهّاد و عبّاد مانده است و مقيمان ماندهاند و همه كوه ، درخت بادام و ميوهها و سروستان است و بر دامن كوه ، ديرى هست از آن ترسايان ، سخت بتكلّف و درخت عليق ، آنك موسى پيغامبر عليه السّلام ، از آن نور ديد ، هنوز آنجاست . [ مجمل التواريخ و القصص ص 468 ] سلسله كوهى در شبه جزيرهء سينا به قرب درياى أحمر موجود است كه در سوالف ايّام به نام « سينا » معروف بوده و اكنون آن را « جبال الصفصاف » مىنامند . دو ميل طول آنست و يكى از قلل آن ، « جبل موسى » نام دارد . و على الظّاهر همان كوه طور است كه در كتب مقدّس از آن سخن رفته و در قرآن كريم در ده آيهء در سورههاى مختلف ذكر شده و سورة الطور ( 52 ) نيز به نام آن است . « طور سينا » و « طور سينين » در سورههاى « المؤمنون » و « التّين » آمده و آن كوهى است كه گويند خداوند در آنجا بر موسى تجلّى فرموده است ، حيث يقول « وَ نادَيْناهُ مِنْ جانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَ قَرَّبْناهُ نَجِيًّا - و ما او را از وادى مقدّس طور ، ندا كرديم و به مقام قرب خود ، براى استماع كلام خود ، برگزيديم . » [ قرآن كريم ، سورهء مريم « 19 » آيهء 52 ] « طور » يا « طور سينا » كوهى است كه ميان خليج سوئز و عقبه در شبه جزيرهيى واقع است و به قول ياقوت حموى ، نزديك به شهر أيله است [ ايلات در ساحل خليج عقبه اكنون در تصرّف اسرائيل است ] و ارتفاع آن 7035 پا است . و در كتاب مقدّس به نام « حوريب » نيز ياد شده است . [ معجم البلدان در ذيل طور - قاموس كتاب مقدّس طبع بيروت در ذيل سينا ] به اين ابيات « حافظ » نيز بنگريد : شبِ تار است و رهِ وادىِ ايمِن در پيش * آتشِ طور كجا ، مَوْعدِ ديدار كجاست ؟ [ حافظ ، غزل 27 / 2 ص 70 طبع خانلرى ]