سيد محمد دامادى
236
شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى )
ز گرد خوانِ نگونِ فلك طمع نتوان داشت * كه بىملالتِ صد غصّه يك نواله بر آيد [ حافظ 230 / 4 ] جود ؛ بخشش ، كرم ، رادى ، جوانمردى « فرهنگ معين » بخشش چيزى بدون توقّع عوض و بىوجود غرض و استحقاق و سؤال كسى كه بخشش براى اوست . مقابل كرم كه مشروطست به استحقاق و سؤال . و بعضى گفتهاند كه سخاء آنست كه بدهد و مثل آن را براى خود باقى گذارد . و أمّا جود آنست كه بيشتر را بدهد و كمتر را براى خود نگاه دارد . [ رسالهء قشيريه چاپ مصر ص 115 - 211 - كشّاف اصطلاحات الفنون ، ذيل جود ، رحمت ، محيط المحيط ذيل جود ] قحطِ جود است آبروىِ خود نمىبايد فروخت * باده و گل از بهاىِ خرقه مىبايد خريد [ حافظ 225 / 3 ] طفيل ؛ ( عر ) بضمّ طاء و فتح فاء نام شاعر كوفى ( ابن طفيل ) است كه ناخوانده در مجالس مىرفت و مجازا هر شخص كه بدون طلب ، همراه مردم مدعو ، به دعوت رود . « غياث » التطفيل : و هو التعرّض للطّعام من غير أن يدعى إليه . [ عقد الفريد ، ابن عبد ربّه ج 7 ص 195 ] « ابن جوزى » باب بيست و هفتم كتاب « الأذكياء » را به « فى ذكر طرف في فطن المتطفّلين » [ صص 127 - 182 چاپ بيروت ] اختصاص داده است . در كتاب « زهر الآداب » نيز [ صص 935 تا 937 ج 4 ] فصلى به « الفاظ لأهل العصر فى صفة المتطفّلين و الأكلة و غيرهم » اختصاص يافته است . « التطفيل و حكايات الطّفيليّين و أخبارهم و نوادر كلامهم و أشعارهم » كتابى است ، للحافظ الموّرخ أبى بكر أحمد بن علىّ بن ثابت الخطيب البغدادى المتوّفى عام 463 ه / 1071 م قدّم له و علّق عليه كاظم المظفّر [ منشورات المكتبة الحيدريّة و مطبعتها فى النجف ت ( 368 ) 1386 ه 1966 م ] جهانِ فانى و باقى فداىِ شاهد و ساقى * كه سلطانىِّ عالَم را طُفيلِ عشق مىبينم [ حافظ 346 / 5 ]