سرانجام به زيان آنان تمام شد . اين پيامبر ( ص ) است كه حقايقى را درك مىكند كه هرگز به انديشهء عمر و غير او نمىرسد و اين الهام خداوند است كه بر زبان رسول خدا ( ص ) جارى شده بود ، آنجا كه به ابو بصير فرمود : « خداوند براى تو و مستضعفان چون تو گشايش و راه حلّى قرار خواهد داد » . سرانجام در پى اصرار قريش بر پيامبر ( ص ) براى لغو اين مادّه از پيمان رسول خدا ( ص ) به ابو بصير نوشت كه به همراه يارانش به مدينه بيايد و به نيروى مسلمانان بپيوندد . امّا اين نامه زمانى به او رسيد كه در بستر مرگ بود و بدين ترتيب او در همان جا وفات يافت و يارانش به مدينه برگشتند . هجرت مستضعفان مكّه به مدينه 532 - پس از گشوده شدن راه هجرت مسلمانان به مدينه كه در پى الغاى آن بند از پيمان صلح حديبيّه صورت گرفت ، پيامبر اكرم ( ص ) مسلمانان بى پناهى را كه در مكّه اسلام مىآوردند تشويق نمود كه ديگر در حالت استضعاف در سرزمين شرك نمانند و به مدينه هجرت كنند . اين دعوت سرآغازى بر آن بود كه ديگر مسلمانان در نقاط مختلف پراكنده نمانند و در مدينه كه خاستگاه اسلام است گرد هم آيند . به همين سبب رسول خدا ( ص ) باقى ماندن مسلمانان را در ميان مشركين تا زمانى كه قدرت بيرون آمدن از ميان آنان را دارند منع كرد و فرمود : « هر كس در كنار مشركى بجنگد يا با او سكونت گزيند همانند اوست » . و نيز فرمود : « سير هجرت قطع نمىشود تا توبه تمام شود و راه توبه بسته نمىشود مگر آن كه خورشيد از مغرب طلوع كند » و نيز فرمود : « پس از من هجرتهايى پى در پى خواهد بود . پس بهترين مردم روى زمين كسى است كه بيش از همه به هجرت پايبند باشد » . پيامبر ( ص ) بدان سبب از همه كسانى كه توان هجرت دارند خواست به پايگاه تجمّع مسلمانان يعنى مدينه هجرت كنند كه هر مسلمانى با هجرت خود دو