محمد أبو زهرة ( مترجم : حسين صابرى )
42
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى )
حالى است كه در مورد عمل قرار دادن تكاليف هر مذهبى تنها نمىتواند خواص مورد نظر باشند بلكه بايد همگان بتوانند آن را به انجام برسانند . به عبارت ديگر ، اين آيين همانند تصوّف است كه تنها شيخ آن را به اجرا در مىآورد و در زندگى خود عمل مىكند امّا مريدان او در كسب فضايلى كه او بدانها رسيده است به وى نزديك مىشوند و آيين تصوّف نمىتواند به صورت نظامى فراگير در آيد كه همه آن را در زندگى خود پياده كنند . به همين دليل نيز ، همه بوداييان ، اصول مزبور را به اجرا در نياوردند و بلكه خود به دو گروه تقسيم شدند : يك - بوداييانى كه همان تعاليم سابق را بر خود فريضه ساختند و از آن كناره نمىگزينند . آنان غذاى خود را به چند نوع خوراكى مشخص محدود كرده ، جز آن را بر خود حرام دانستهاند . آنان براى پوشيدن جز لباسهاى خشن را انتخاب نمىكنند چرا كه نفس خود را با ترك لذتهاى دنيا رياضت مىدهند تا زندگى و خواستههاى نفس در كنترل آنان باشد و نه آنها در كنترل زندگى . دو - بوداييان متمدّن : اينان آن برنامهء سخت را مورد عمل قرار ندادند بلكه براى خود روشى ميانه را برگزيدهاند كه نه در آن افراط در لذّتها وجود دارد و نه سختگيرى در ترك مطلق آنها . اين گروه برخى از اصول اخلاقى بودايى از قبيل تواضع ، راستى و امانت را پذيرفتهاند و به برخى از مراتب رياضت كه درد و رنجى را برايشان درپى ندارد نيز رسيدهاند . ايشان در پيروى مطلق شهوات و به دست آوردن همهء خواستههاى دل فرو نرفتهاند تا در صورت ناتوانى از رسيدن به آنها گرفتار درد و رنج حرمان شوند . كوتاه سخن آنكه ، آنان از ده اصل سلبى مزبور فقط پنج اصل اوّل را پذيرفتهاند كه از اين قرارند : كسى را نكشند ، شرابى ننوشند ، سرقت نكنند ، دروغ نگويند و زنا نكنند . اين گروه ، در نتيجه ، ساير مناهى اين كيش را بر خود حرام نكردهاند .