المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
پيشگفتار 8
التنبيه والإشراف ( فارسي )
مسعودى بوده است . اخبار الزمان در واقع دائرة المعارف تاريخ جهان بوده كه در آن نه تنها تاريخ سياسى بلكه كليه معارف بشرى به تفصيل ذكر شده است . متأسفانه از اين كتاب امروزه هيچ اثرى در دست نيست و آنچه عبد الله صاوى به نام كتاب اخبار الزمان چاپ كرده ( قاهره ، مطبعة الحنفى ، 1938 ميلادى ) محققا از مسعودى نيست . 2 . الكتاب الاوسط . دومين اثر مهم تاريخى مسعودى است ، كوتاهتر از اخبار الزمان كه به ترتيب سنوى تدوين شده است . از اين كتاب نيز امروزه هيچ نشانى در دست نيست . 3 . كتاب مروج الذهب و معادن الجوهر فى تحف الاشراف من الملوك و اهل الداريات . سومين اثر تاريخى مسعودى . درباره اين كتاب بعداً سخن خواهيم گفت . 4 . كتاب فنون المعارف و ما جرى فى الدهور السوالف . چهارمين اثر تاريخى مسعودى كه ظاهراً بيشتر به تاريخ يونان و روم و شمال افريقا پرداخته است . 5 . كتاب ذخائر العلوم و ما كان فى سالف الدهور . پنجمين اثر تاريخى مسعودى ، ظاهراً مفصلتر از التنبيه بوده و تاريخ ايران و ملوك الطوائف در آنها به تفصيل بيشترى آمده بوده است . 6 . كتاب الاستذكار لما جرى فى سالف الاعصار . ششمين اثر تاريخى مسعودى ، مفصلتر از دو كتاب قبلى . التنبيه بر مبناى آن تأليف شده است . 7 . كتاب التنبيه و الاشراف . آخرين اثر تاريخى مسعودى ، درباره آن بعداً سخن خواهيم گفت . 8 . كتاب المقالات فى اصول الديانات . درباره آراء و عقايد فرق اسلامى و غير اسلامى ، از جمله شيعه ، معتزله ، خوارج ، مارونيان مسيحى و خرميان . ظاهراً كتاب مهم و معتبرى بوده و نويسندگان ملل و نحل به كرات به آن اشاره كردهاند . 9 . كتاب القضايا و التجارات . از جالب توجهترين كتابهاى مسعودى بوده كه بسنده در آن به شرح رويدادهاى سفرهايش پرداخته است . 10 . كتاب سر الحيات . ظاهراً درباره نفس و قواى آن بوده و نويسنده در