جلولا و خانقين كه بر راه خراسان است تا مرا نام دارد و از نهرهاى منشعب از دجله مايه ميگيرد و در دو فرسخى دسكرة الملك به محل معروف به باجسرى ميرسد و در اينجا نهروان ناميده مىشود و از ولايت بعقوبا ميگذرد و شهر نهروان را به دو نيم مىكند و از جسر بوران و عبرتا و برزاطيا و اسكاف بنى جنيد ميگذرد و در ناحيهء جرجرايا بدجله ميريزد ، آنگاه دجله بواسط ميرسد و بمرداب بصره ميريزد و به دريا ميرسد . در كتاب الاستذكار گفته‌ايم كه چرا دجله از بستر خويش برون شد و اين در ايام كسرى پرويز پادشاه ايران بود . بستر دجله از جوخى بود و ولايت ثرثور كسكر و جاهاى ديگر را غرق كرد تا چنان كه گفتيم بمرداب رسيد . آثار بستر دجله تا وقت حاضر ما بين فم الصلح و بهندف و بادرايا و باكسايا و فامية العراق تا ولايت باذبين و دبربى و قرقوب و طيب و شابرزان و در مكان و تا نهر جور و مذار نمودار است . رودهاى بسيار نيز به دجله و فرات ميريزد مانند سربط و ساتيدما و ارسناس و زرم و نهر دوشا كه ما بين جزيرهء ابن عمر و باسورين ميريزد و خابور دجله كه ما بين باسورين و قبر شاپور بدجله ميريزد و سرچشمهء آن از عين بطريق ولايت زوزان ارمنيه است و ما بين كوه جودى و كوه تنين و غيره ميگذرد و قصرهاى على بن داود كردى كه از طايفه رهزادى است و قصور ديگر بر آنست . و رودسفان كه سرچشمهء آن از ناحيهء عمر و قاره و كوه معروف به علم شيطان در مجاورت طور عبدين ميگذرد . طور عبدين همان كه است كه باقيماندگان آرمان‌ها كه تيره‌اى از سريانىها بوده‌اند در آنجا هستند ، و خابور فرات كه سرچشمهء آن از رأس العين است و آن را عين الورده ميگفته‌اند در ناحيهء قرقيسيا بفرات ميريزد ، رودهاى ديگر نيز هست . طول بستر دجله از آغاز تا آخر قريب چهارصد فرسخ و بقولى