سيرجان كرمان نيز به همين مقدار است . از جملهء شهرها كه سى درجه عرض دارد فسطاط مصر است و بصره و شيراز و شينيز و جنابا و مهروبان و توج فارس و قندهار سند . و از جمله شهرها كه سى و شش درجه عرض دارد شهر حلب از ولايت قنسرين شام و شهر منبج و بالس و رقه و نصيبين و نهاوند از ولايت ماهات و شهر همدان و طرسوس شام و رى و موصل و سميساط و جسر منبج و دماوند و قومس و شهر نيشابور و بخارى و سمرقند و اشروسنهء خراسان است . همهء اين شهرها كه در اقليم‌هاى مختلف است بر يك خط است اگر چه به نظر كسى كه اين چيزها را نداند مختلف مىنمايد كه وضع شهرها را مختلف و فاصلهء آن را از طول و عرض بسيار مىبيند ، بطوريكه من در نقشه مأمونى و غيره ديده‌ام همهء اقليم‌ها مستقيم است گرچه عرض اين نقاط يكى است اما هواى آن بسبب علت‌ها و عارضه‌ها اختلاف دارد ، از جمله اينكه در اعماق زمين بخارهاى سرد باشد و در اينجاها نمودار شود و ستارهء آنجا مقتضى گرما باشد ، اما سرمائى كه نمودار شده بر آن چيره شود و اثر ستاره را دفع كند چون سروات يعنى ارتفاعاتى كه در اراضى تهامه هست كه سه تاست ، يكى ما بين تهامه و نجد است و نزديكتر از همه وج يعنى طايف است و دور تر از همه نزديك صنعاى يمن است . سروات جمع سرات است يعنى زمينى بلند يا كوهستانى مرتفع كه از تأثير ستارگان ميبايد گرم باشد ولى بخار زمين كه بر آن نمودار مىشود بر طبع آنجا غلبه كرده سرد شده است ، دمشق نيز چنين است كه عرض آن چنان كه گفتيم با عرض بغداد يكى است و ميبايد چون بغداد گرم باشد اما چون بخار سرد زمين در آنجا نمودار شده سرما بر آن غلبه دارد . نقاطى از زمين نيز هست كه بطبع ستاره‌اى كه بر آن نفوذ دارد ميبايد سرد باشد اما از قعر زمين بسيارى بخارهاى گرم نمودار شود و