ذكر زمين و شكل آن و آنچه دربارهء مساحت و آباد و غير آباد آن گفته‌اند و نواحى و آفاق و طبع غالب آن و تأثيرى كه در ساكنان خود دارد و مطالب مربوط بدان خداى تبارك و تعالى زمين را به دو قسمت كرده : مشرق و مغرب . مشرق و جنوب يك گوهر است كه گرما بر آن غالب است ، جهت مغرب و شمال نيز يك گوهر است كه سرما بر آن غالب است و در آنجا شديد است ، زيرا خورشيد از ناحيهء شمال دور است كه محور قطب در آن ناحيه است و محور شمالى مرتفع‌تر است ، بدين جهت ناحيهء شمال سرد و تر است . سرماى مغرب كمتر از شمال است و خشكى آن بيشتر است زيرا فلك در آنجا پايين است و جهت مشرق و جنوب بخلاف آنست زيرا آفتاب بدان نزديك است . جهان چهار قسمت است : ربع شرقى آنست كه در مشرق خط جنوبى - شمالى قرار دارد . اين ربع مذكر است و نشان درازى عمر و درازى مدت ملك و عزت نفوس است . مردم آن راز نگه ندارند و باظهار كارها تفاخر كنند و اين از طبع خورشيد است و مردم آنجا از اخبار و تاريخها و سرگذشتها و تدبيرها و هم از علم نجوم خبر دارند . اما در خصوص مردم ربع غربى ، حالت تأنيث بر اين ربع غلبه دارد مگر آن