المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
297
التنبيه والإشراف ( فارسي )
وقتى بحكومت عراق رسيد خراج آنجا يكصد هزار درم بود و با خشونت و بدرفتارى وى همچنان ويران شد تا خراج آن به بيست و پنجهزار هزار درم رسيد . هند دختر اسماء بن خارجه فزارى كه زن حجاج بود و طلاقش داده بود وقتى او را بديد كه در پارچه پيچيدهاند گفت : « اى پيكرى كه در پارچهات پيچيدهاند حقا كه از مرگت چشمها روشن شد . همسنگ شيطان رجيم بودى و چون به مردى شيطان به تو درود گفت . » عدهء كسانى كه حجاج گردن زده بود بجز آنها كه در جنگها و زد و خوردها كشته شده بودند يكصد و بيست هزار كس بود . از آن جمله سعيد بن جبير يار عبد الله ابن عباس بود كه كنيهء ابو عبد الله داشت و وابستهء بنى والبة بن حارث بن ثعلبة بن دودان بن اسد بن خزيمه بود . وى سياه بود و حجاج بسال نود و چهارم او را بسبب اينكه با محمد بن اشعث خروج كرده بود بكشت . كميل بن زياد نخعى از بنى صهبان ، يار على بن ابى طالب نيز از جملهء مقتولان وى بود . وقتى حجاج بمرد پنجاه هزار مرد و سى هزار زن در محبس او بود ، محبس او سقف نداشت و چيزى نبود كه محبوسان را از گرما و سرما محفوظ دارد و آب آلوده بخاكستر به آنها ميدادند .