المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
256
التنبيه والإشراف ( فارسي )
گفتهاند رفتن از خيبر به وادى القرى را با خيبر يكى گرفتهاند و آنها كه گفتهاند بيست و هشت غزوه بود ، خيبر را جدا و وادى القرى را غزوهء ديگر گفتهاند . از اين جمله در نه غزوه شخصاً بجنگيد . اول بدر بود با احد و خندق و قريظه و بنى المصطلق و خيبر و فتح مكه و حنين و طايف . اين گفتهء محمد بن اسحاق و ديگران است ، واقدى نيز با ابن اسحاق در اين قسمت موافق است كه پيغمبر خدا صلى الله عليه و سلم در اين نه غزا جنگيده است ولى گويد در غزاى وادى القرى و روز غابه نيز جنگيد پس جنگيدن او در اين نه غزا مورد اتفاق است و واقدى دو غزوهء مذكور را افزوده است ، اين را از آن رو نقل كرديم كه اين دو پيشوا و مرجع اهل سيرت و غزا نامهاند . دستهها كه پيغمبر فرستاد بطورى كه در اين كتاب مرتب كردهايم هفتاد و سه بود . مؤلفان تاريخ و سيرت در اين باب خلاف كردهاند . بعضى گفتهاند دستههاى وى شصت و شش بود و بعضى پنجاه و چند گفتهاند . محمد بن اسحاق و گروهى اهل سيرت و غزا نامه گفتهاند سى و پنج دسته بود . محمد بن عمر واقدى و ديگر مؤلفان سيرت و غزا نامه گفتهاند دستهها چهل و هشت بود . مسعودى گويد : به نظر من علت اين اختلاف در شمار دستهها از آنجاست كه بعضيها دستههائى را به حساب آوردهاند كه ديگران نياوردهاند . زيرا ضمن بعضى غزاها دستهها بوده است و بعضى آن را جدا گرفته و به حساب آورده و بعضى آن را جزو آن غزا گرفتهاند زيرا پيغمبر خدا صلى الله عليه و سلم در بسيارى غزاها پس از شكست مشركان از جائى كه مقام كرده بود دستهها بديار مجاور ميفرستاد ، چنان كه پس از خيبر كرد و از پيش بگفتيم و پس از فتح مكه دستهها براى ويران كردن بتهاى اطراف مكه فرستاد و اختلاف از اينجا آمده است و ما در اين كتاب همه را فراهم آورديم و در كار استقصا و ترتيب آن از كوشش دريغ نكرديم و خلاف اهل سيرت