و ديگران گفته‌اند كه هر صد سال يك بار اوج خورشيد يك‌درجه تغيير مييابد ، بنابر اين در هر برج سه هزار سال مقام دارد و فلك را در مدت سى و شش هزار سال مىپيمايد با چگونگى انتقال و سير آن كه چون از برجهاى شمالى به جنوبى منتقل شود عمران انتقال يابد و شمال جنوب شود و جنوب شمال شود و آباد ويران و ويران آباد شود . و اينكه ما بين حكيمان هند و كلده و مصر و يونان و روم و غيره و منجمان و فلك - شناسان عصر ما خلاف نيست كه خورشيد در برج جوز است فقط اختلاف چنان كه گفتيم در ثبات و تغيير آنست . و رساله‌اى كه ثابت بن قره صابى حرانى بتأييد نظريهء ابرخس دارد و گويد اوج شمس تغيير مىپذيرد و اين مخالف بطلميوس است و گروهى از اهل هندسه اين رساله را امتحان كرده و اوج را در بيست و چهار درجه و بسيار دقيقه يافته‌اند كه در آغاز حمل شصت و چهار درجه و بسيار دقيقه است و اين بخلاف گفتهء طرفداران زيج ممتحن است كه همگى بجز محمد بن جابر بتانى حرانى گفته‌اند بعد اوج از رأس الحمل هشتاد و دو درجه و چهل و نه دقيقه است . با آنچه اينان گفته‌اند كه علت كسوف ماه از آنجاست كه روشنى از خورشيد مىگيرد و هر وقت وضع چنان شود كه سايهء زمين ما بين خورشيد و ماه باشد و همه يا قسمتى از آن را بپوشاند به اندازهء پوشش سايه همه يا قسمتى از آن منكسف شود . و نيز سبب كسوف خورشيد از آنجاست كه ماه خورشيد را بپوشاند بدين جهت كسوف ماه هنگامى است كه مقابل خورشيد باشد و كسوف خورشيد بوقت اجتماع خورشيد و ماه صورت گيرد و اينكه حداقل فاصله ميان يك كسوف و يك خسوف بطور متوسط شش ماه است و تواند بود كه ميان دو كسوف يا دو خسوف پنج ماه فاصله باشد و اين در صورتيست كه ماه سى روز باشد و تواند بود كه ميان دو كسوف شش ماه فاصله