المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
198
التنبيه والإشراف ( فارسي )
هلال بيك روز باشد اما به مرور زمان هر دو برابر مىشود . روزهاى عرب كه بشمار ميآيد از غروب خورشيد آغاز مىشود و هفت روز است كه اول آن يكشنبه است و از غروب خورشيد شنبه شروع مىشود و انتهاى آن غروب خورشيد روز يكشنبه است و بقيهء ايام نيز چنين است . اينكه آغاز روز را از شب و وقت غروب خورشيد كردهاند بسبب آن بوده كه ايام ماه را از وقت رؤيت هلال به حساب ميآورند و رؤيت هلال هنگام غروب خورشيد است . اما اقوام ديگر كه در ماههاى خود تابع رؤيت هلال نيستند روز سال بيش از شب است و آغاز هر روز و شب آن از وقت طلوع خورشيد تا وقت طلوع روز بعد است . مسعودى گويد : عربان بدوران جاهليت بسبب اختلاف اوقات و تفاوت سال شمسى و قمرى نسىء يعنى عقب انداختن ماه داشتند و دربارهء آن آيه آمده كه « عقب انداختن ماه زيادت كفر است » و اين كار بدست نسىء كنان انجام ميشد كه از بنى حارث ابن كنانة بن مالك بن خزيمة بن مدركة بن الياس بن مضر بودند و اول آنها ابو ثمامه جنادة بن عوف بن اميه ملقب به قلمس بود و نسىء كنان پس از او را به همين نام ناميده ، جمعشان را قلامس گفتند . ترتيب نسىء چنان بود كه از هر سه سال يك ماه ميانداختند و ماه بعد را بنام آن مىخواندند و هشتم و نهم و دهم آن را روز ترويه و عرفه و قربان ميشمردند و اين در ساير ماههاى سال رعايت ميشد و معمول بود و بدينسان با سال شمسى اقوام ديگر نزديك ميشدند . بدينسان بودند تا اسلام پديد آمد و پيمبر خدا صلى الله عليه و سلم مكه را بگشود و بسال نهم هجرت ابو بكر را بفرستاد كه با مردم حج كرد و اين آخرين حج بود كه مشركان نيز كردند . در آن سال حج بروز دهم ذى قعده بود و چند آيه از سورهء برائت نازل شد كه پيمبر صلى الله عليه و سلم آن را با على بن ابى طالب عليه السلام بفرستاد و بفرمود تا در منى براى مردم قرائت كند و ماهها كه قرآن گفت « چهار ماه در زمين بگرديد » بيست