المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

172

التنبيه والإشراف ( فارسي )

قاضى القضاة همراه خاقان بود كه هنگام مبادله اسيران را امتحان مىكرد و هر كه قائل بخلق قرآن بود و رؤيت خدا را منكر بود ، مبادله ميشد و با او نكوئى ميكرد و هر كه انكار مىكرد بسرزمين روم باقى ميماند . جمعى از اسيران بازگشت بسر - زمين نصارى را بر اعتقاد بخلق قرآن و نفى رؤيت ترجيح دادند و تسليم نشدند و تا هنگام رهائى محنت‌ها و رنجها ديدند . مبادلهء چهارم ، مبادلهء شنيف - بدوران خلافت متوكل در شوال سال دويست و چهل و يكم در لامس انجام شد و پادشاه روم ميخائيل پسر توفيل بود و ناظر مبادله شنيف خادم وابستهء وى بود و جعفر بن عبد الواحد هاشمى قرشى قاضى و على بن يحيى ارمنى سرحد دار شام در آن حضور داشتند . تعداد مسلمانانى كه در مدت هفت روز مبادله شدند دو هزار و دويست مرد و بقولى دو هزار مرد و زن بودند . روميان يكصد و چند نصرانى همراه داشتند كه از قلمرو اسلام اسير شده بودند و چند رومى بجاى آن گرفتند زيرا مبادله در مورد نصارى روا نبود . مبادلهء پنجم ، مبادله نصر بن ازهر و على بن يحيى - در خلافت متوكل در آغاز صفر سال دويست و چهل و دوم انجام شد . پادشاه روم همچنان ميخائيل پسر توفيل بود . ناظر مبادله على بن يحيى ارمنى سرحد دارشام بود و نصر بن ازهر طائى شيعى از شيعهء بنى عباس از جانب متوكل دربارهء اين مبادله سوى شاه روم فرستاده شده بود . شمار مسلمانانى كه در هفت روز مبادله شدند دو هزار و سيصد و شصت و هفت تن مرد و زن بود . يكى از متقدمان ما كه دربارهء حوادث و سرگذشت و تاريخ تأليف دارد ، نقل كرده كه در ايام معتز بسال دويست و پنجاه و سوم نيز مبادله‌اى بوسيلهء شفيع خادم انجام شد و پادشاه روم بسيل بود . مبادلهء ششم ، مبادلهء ابن طغان - بدوران خلافت معتضد در شعبان سال دويست