پديد آورد و ما شرح مذهب او را كه با فرقهء ملكانى و نسطورى و يعقوبى در قضيهء ثالوث موافق و در قضيهء ديگر كه گويد مسيح دو گوهر است و يك اقنوم و يك مشيت مخالف است و اينكه گفتهء او ما بين گفتار نسطوريان و يعقوبيان است با مطالب ديگر در كتاب المقالات فى اصول الديانات آورده‌ايم . يكى از پيروان مارون موسوم به قيس مارونى دربارهء تاريخ و آغاز خلق و پيمبران و كتابهاى منزل و شهرها و اقوام و ملوك روم و غيره و اخبارشان كتابى نكو دارد كه تأليف آن را تا بدوران خلافت المكتفى باللّه بسر برده و من از مارونيان در اين زمينه تأليفى جز اين نديده‌ام . ملكانيان و نسطوريان و يعقوبيان نيز از متقدم و متأخر ، كتابهاى بسيار تأليف كرده‌اند . بهترين كتابى كه از ملكانيان در تاريخ ملوك و پيمبران و اقوام و شهرها و غيره ديده‌ام كتاب محبوب پسر قسطنطين منبجى است و كتاب سعيد پسر بطريق ، بطريرك كرسى مارقس اسكندريه كه بعنوان ابن فراش معروف است و تأليف آن را تا بدوران خلافت الراضى رسانيده و ما آن را در فسطاط مصر ديده‌ايم ، و كتاب اثنايوس راهب مصرى كه ملوك روم و اقوام ديگر را با سرگذشت و اخبارشان از آدم تا قسطنطين پسر هيلانى به ترتيب آورده است . از عباديان مشرق نيز كتابى از يعقوب پسر زكرياى كسكرى دبير ديده‌ام . اين كتاب را در عراق و شام ديده‌ام كه مشتمل بر مطالب گونه‌گونى در همين باب است و از ديگر كتب نصارى مفصلتر است . كتابى نيز از يعقوبيان دربارهء ملوك و فيلسوفان روم و يونان و سرگذشت و اخبارشان تأليف ابو زكريا دنخاى نصرانى ديده‌ام . وى مردى فيلسوف منش و جدل پيشه و صاحب نظر بود و ميان من و او در ناحيهء غربى بغداد در محلهء ام جعفر و در شهر تكريت در كليساى خضرا دربارهء ثالوث و مسائل ديگر مناظرات بسيار