و دشمن كه بر او غالب بود مغلوب شد و او بدين نصرانى گرويد ، با سخن كسى كه گويد اين را در بيدارى بديد ، با ديگر سخنان دو گروه ، همه را بشرح و تفصيل در كتاب الاستذكار لما جرى فى سالف الاعصار آورده‌ايم قسطنطين بسال سوم پادشاهى خود قسطنطنيه را بر ساحل خليجى كه از درياى مايطس كه اكنون بنام بحر خزر معروفست و تا درياى روم و شام و مصر امتداد دارد بنا كرد . محل شهر در موضع معروف به طابلا در ناحيهء بوزنطيا بود و در استحكام شهر و نكوئى بناى آن سخت بكوشيد و آن را پايتخت خود كرد و بنام وى منسوب شد و ملوك روم پس از وى در آنجا مقيم شدند ولى روميان تا وقت حاضر كه تاريخ كتاب ماست ، آنجا را بولن گويند و چون خواهند معلوم كنند كه آنجا پايتخت است آنجا را استن بولن گويند و قسطنطنيه نگويند بلكه اين عنوان را عربان به كار برند . قسطنطنيه بسرزمين وسيعى پيوسته كه تا روميه و ديار فرنگ و سقلاب اندلس و ساير اقوام شمالى امتداد دارد و بسرزمين مشرق چون قلمرو ترك و خراسان تا هند و چين پيوسته است . خليجى كه از درياى مايطس كه اكنون بنام خزرى معروف است آغاز مىشود و بدرياى روم ميريزد از سه سو به شهر احاطه دارد و جهت غربى و جنوبى خشكى است . طول خليج سيصد و شصت و بقولى سيصد و سى ميل است و براى كسى كه از دار الاسلام از جانب دربندهاى شام و عراق و غيره سوى قسطنطنيه رود شش گذرگاه بر خليج هست : گذرگاه اول معروف به اقروبلى است . پهناى خليج در آنجا يك ميل است . شاپور سپاه ، پسر اردشير هنگام محاصرهء قسطنطنيه در همين محل فرود آمد و در آن جا آتشكده‌اى ساخت و هنگام بازگشت با روميان شرط كرد كه آتشكده محفوظ بماند و همچنان تا روزگار مهدى به پا بود و پس از آن ويران شد . پس از