المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

125

التنبيه والإشراف ( فارسي )

سى و نهم ، دقلطيانوس ، هفده سال پادشاهى كرد . چهلم مقسيميانوس كه مقسنطيوس پسر مقسيميانوس شريك او بود و از پس حوادث بسيار و جنگهاى بزرگ كه شرح آن را در كتاب « اخبار الزمان » و من ابادة الحدثان » من الامم الماضية و الاجيال الخالية و الممالك الداثرة آورده‌ايم مملكت را تقسيم كردند و مقسيميانوس بر شام و مجاور بين النهرين و قسمتى از سرزمين روم تسلط يافت و مقسنطيوس بر شهر روميه و ممالك فرنگ كه مجاور آن دست تسلط يافت قسطنس پدر قسطنطين نيز بر ولايت بوزنطيا و نواحى مجاور آن دست يافت . پس از آن قسطنس بمرد و كار مملكت به پسرش قسطنطين رسيد كه انتساب وى بمادرش هيلانى معروفتر است . وى در روميه و جاهاى ديگر با مقسيميانوس و مقسنطيوس جنگهاى دراز داشت و عاقبت مقسيميانوس خويشتن را خلع كرد . مدت پادشاهى مقسيميانوس و مقسنطيوس نه سال بود . ابو الحسن على بن حسين بن على مسعودى گويد : اين طبقهء اول از ملوك رومند كه بر دين صابيان يعنى حنيفى قديم بودند و چهل پادشاه بودند . در زيج ثاون اسكندرانى آمده كه عدهء ملوك از اوگوست تا قسطنطين پسر هيلانى بيست و نه پادشاه بوده و تاريخ اين ملوك از اوگوست تا قسطنس پدر قسطنطين همانند ملوك قديم ايران و ملوك الطوائف از كيومرث تا اردشير آشفته است و در شمار آنها اختلاف است و روزگارشان نامعلوم است و تاريخ ملوك روم فقط از روزگار قسطنطين كه مروج دين نصارى بود ، و در اين راه جنگيد قابل اعتماد است چنان كه ايرانيان نيز بر تاريخ و دوران ملوكشان از پادشاهى اردشير پسر بابك اعتماد دارند ، ولى ما كوشش بسيار كرديم تا شمار ملوكشان را با مدت پادشاهيشان معين كنيم . اكنون طبقه دوم از ملوك نصرانى روم را كه پيش از اسلام و پس از اسلام تا بروزگار حاضر بوده‌اند ياد ميكنيم .